725 Milyar Dolar Nereye Gidiyor: Yapay Zeka Yatırımının Makro Gölgesi

Amazon, Google, Meta ve Microsoft'un 2026 için açıkladığı toplam yapay zeka sermaye harcaması yaklaşık 725 milyar dolar. Bu rakam, 2025'teki yaklaşık 410 milyar dolarlık düzeyin yüzde 77 üzerinde. Tek başına bakıldığında bir teknoloji haberi; makro ölçekte bakıldığında son on yılın en büyük tek yönlü özel sektör yatırım dalgası.

Paranın Fiziksel Karşılığı

Bu harcamanın önemli bir bölümü çip alımına gitse de tamamı yarı iletken değil. Veri merkezi inşaatı; arazi, beton, çelik, yüksek gerilim ekipmanı, trafo, soğutma sistemi ve en kritik olarak elektrik bağlantısı demek. Bir başka deyişle, yapay zeka yatırımı büyük ölçüde ağır sanayi ve altyapı talebine dönüşüyor.

Bu, emtia ve enerji piyasalarında doğrudan bir talep şoku yaratıyor. Bakır, alüminyum, elektrik ekipmanı ve nitelikli montaj iş gücü, aynı anda ve aynı bölgelerde talep görüyor. Sonuç, ilgili girdi kalemlerinde küresel fiyat baskısı ve teslim sürelerinde uzama.

Yapay zeka yatırımının önemli kısmı silikona değil; betona, bakıra ve trafoya gidiyor.

Türkiye İçin İki Kanal

Bu dalganın Türkiye ekonomisine iki yoldan temas ettiği söylenebilir. Birincisi fırsat kanalı: elektrik ekipmanı, kablo, trafo, çelik konstrüksiyon ve müteahhitlik hizmetlerinde Türk üreticilerinin küresel tedarik zincirindeki mevcut konumu, genişleyen bir pazara açılıyor. Savunma ve havacılıkta olduğu gibi, yüksek katma değerli sanayi ihracatı dış açığı azaltıcı yönde çalışan az sayıdaki kalemden biri.

İkincisi maliyet kanalı: aynı girdilerde küresel fiyat artışı, Türkiye'de yatırım yapan sanayiciler için de geçerli. Enerji ekipmanı ve elektrik altyapısı maliyetlerindeki yükseliş, yerli yatırımların geri dönüş hesabını doğrudan etkiliyor. Haziran'da dış ticaret açığının 10,4 milyar dolara çıktığı, karşılama oranının yüzde 70,6'ya gerilediği bir tabloda, ithal sermaye malı fiyatlarındaki artış ilave bir baskı unsuru.

Kritik soru, harcamanın sürdürülebilirliği. Temmuz sonundaki bilanço sezonunda piyasa, Microsoft ve Amazon'un talep gerekçesini kabul ederken Meta ve Alphabet'inkini yeterli bulmadı. Sermaye harcaması döngüsünün yavaşlaması durumunda, hem emtia talebi hem de tedarikçi ekosistemi hızla soğur. Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir.

■ MİZAN HABER