Bangalore'dan Nairobi'ye: Çelebi'nin Hindistan Hesabı ve Sonrası

Çelebi Havacılık, Hindistan'da 2009'dan bu yana kurduğu geniş operasyonu büyütmek için 2024'te somut bir strateji masaya koymuştu. Dört yıl içinde 80 milyon dolar yatırım, bunun yaklaşık 30 milyon doları kargo altyapısına ayrılacak, Bengaluru (Kempegowda) dahil dokuz büyük havalimanında depo genişletmesi ve iç hat kargo kapasitesinin artırılması planlanıyordu. Planın merkezinde Bangalore bulunuyordu; şehrin ihracat yoğunluklu teknoloji ve tekstil ekonomisi, kargo gelirlerinin hızla büyüyeceği anlamına geliyordu. Ne var ki Mayıs 2025'te tek bir hükümet kararı bu tablonun tamamını değiştirdi.

Dokuz Havalimanında 17 Yıllık Birikim

Çelebi Airport Services India, Hindistan'a ilk adımını 2009'da attı ve zamanla Delhi, Mumbai, Bengaluru, Hyderabad, Chennai, Goa, Kochi ve Kannur gibi kritik noktalarda yer hizmetleri ile kargo terminali yönetimi üstlendi. Şirketin Delhi kargo terminalinde IATA'nın CEIV sertifikasını alarak ilaç soğuk zinciri yönetiminde bölge standardı haline gelmesi, Hindistan operasyonunun salt hacimden ibaret olmadığının göstergesiydi. 10.000 kişilik yerel istihdam tabanı ve 19 milyar TL'nin üzerindeki yıllık konsolide ciro içindeki payıyla Hindistan, Çelebi Holding'in Türkiye dışındaki en büyük gelir kaynağıydı.

Ani Fren: Güvenlik İzni İptali

15 Mayıs 2025'te Hindistan Sivil Havacılık Güvenlik Bürosu (BCAS), ulusal güvenlik gerekçesiyle Çelebi Airport Services India'nın güvenlik iznini iptal etti. Gerekçe, doğrudan bir hukuki nitelendirmeden çok geopolitik bir iklimin ürünüydü. Hindistan-Pakistan arasında tırmanan gerilimde Türkiye'nin Pakistan'a açık diplomatik destek vermesi, Türk şirketlerine yönelik kamuoyu baskısını körükledi ve BCAS kararı bu ortamda şekillendi. Bir gecede 500 milyon dolarlık varlık, işler ve sözleşmeler askıya alındı. Çelebi Hava Servisi (CLEBI) hissesi iki seansta yüzde 10'u aşan değer kaybına uğradı.

Hindistan örneği, küresel havacılık altyapı yatırımlarında jeopolitik risk priminin artık ayrıca fiyatlanması gerektiğini kanıtladı.

Hukuki Yol: Sınırlı Çözüm

Çelebi Holding, iptale itiraz etmek için Delhi, Hyderabad, Bangalore ve Goa Yüksek Mahkemelerinde dava açtı. Şirket, kararın somut bir güvenlik bulgusuna değil siyasi bir atmosfere dayandığını öne sürdü. Ancak Delhi Yüksek Mahkemesi, hükümetin ulusal güvenlik gerekçesini hukuka uygun buldu. Bu tablo, yatırım anlaşmazlıklarının ikili ticaret anlaşmaları çerçevesinde uluslararası tahkime taşınabileceğine işaret etse de hızlı bir çözüm ihtimali zayıf görünüyor. Sonuç olarak Hindistan'da birikmiş 17 yıllık operasyonel know-how, kısa vadede telafi edilmesi güç bir kayıp olarak kayıt altına girdi.

Kenya Hamlesi: Stratejik Yeniden Konumlanma

Holding, Hindistan'daki boşluğu kapatmak için büyüme eksenini hızla Afrika'ya çevirdi. Ocak 2026'da Nairobi Jomo Kenyatta Uluslararası Havalimanı'nda faaliyet gösteren Transglobal Cargo Centre Ltd'yi (Africa Flight Services) 40,1 milyon dolara satın aldı. Çelebi'nin Türkiye, Macaristan (2006), Almanya (2011) ve Endonezya (2024) sonrasında gerçekleştirdiği bu beşinci uluslararası adım, aynı zamanda Afrika kıtasına ilk girişi anlamına geliyor. Kenya'nın sub-Saharan Afrika kargo merkezi olma potansiyeli ve Doğu Afrika'nın artan e-ticaret hacmi, yatırımın stratejik mantığını destekliyor.

Yatırımci Gözüyle Risk Haritası

Çelebi'nin Hindistan krizi, yer hizmetleri sektörünün yapısal bir güvenlik açığını gündeme taşıdı. Havalimanı konsesyon sözleşmeleri kural olarak uzun vadeli, yerel hukuka tabi ve devlet onaylı yapılardır; bu nedenle jeopolitik bir gerilim anında imtiyaz sahibi şirket için çıkış mekanizmaları son derece sınırlı kalır. Sektörde benzer konumda olan şirketler için Hindistan vakası bir referans noktası olacak: Yatırım kapsamının, pazara konsantrasyon riskini yönetecek biçimde kurgulanması, kargo ve yer hizmetleri varlıklarının coğrafi olarak çeşitlendirilmesi ve lisans yenileme döngülerinin siyasi takvimle çakışma ihtimalinin hesaba katılması gerekmektedir. Çelebi yönetiminin Kenya hamlesi, bu dersin ne denli hızlı özümsendiğini somut biçimde ortaya koymaktadır.

Sektörün Güçlü Zemini Korunuyor

Hindistan'daki sert aksilik, Çelebi'nin ana pazarlarındaki büyüme momentumunu kısa vadede durdurmadı. Türkiye'deki operasyonlar, turizmin yarattığı trafik artışıyla güçlü seyrediyor. Macaristan ve Almanya'daki terminaller Avrupa kargo talebi için kritik konumlarını koruyor. Endonezya (2024) ve Kenya (2026) hamleleri, yönetimin Hindistan öncesinde tasarladığı çeşitlendirme stratejisinin devreye girmesini hızlandırdı. Uzun vadede şirket, Hindistan piyasasının en büyük alternatifi olan Güneydoğu Asya ve Sub-Saharan Afrika'da varlığını pekiştirirse portföyünü yeniden dengeli bir zemine taşıyabilir. Ancak bu süreç yıllar alacak ve kayıp gelir, ilave sermaye gerektiren yeni konumlarla telafi edilmek zorunda kalınacaktır.

■ MİZAN HABER