Tekfen Holding, inşaat ve mühendislik birikimini petrokimya altyapısına, oradan da Toros Tarım eksenine aktararak sektörler arası entegre bir değer zinciri oluşturmuştur. Bu modelin sürdürülebilirliği ve yatırım potansiyeli mercek altında.
Tekfen Holding'in iş modeli, Türkiye kurumsal dünyasının nadir örneklerinden birini temsil eder: kırk yılı aşkın süredir, aynı mühendislik altyapısını hem petrokimya tesisleri inşa etmekte hem de gübre üretimini desteklemekte kullanan bir çapraz sektör entegrasyonu. Grubun tarım kolu Toros Tarım, Türkiye gübre sektöründe yüzde 38'lik kurulu üretim kapasitesiyle lider konumdadır. Holding bu kapasiteyi, mühendislik ve müteahhitlik grubunun onlarca yıllık proje birikimi üzerine inşa etmiştir. Bugün söz konusu sinerji, yalnızca bir holding yapısının sunduğu maliyet avantajından ibaret değil; aynı zamanda yeşil dönüşüm ve lojistik altyapı yatırımlarıyla derinleşen stratejik bir ortaklık mimarisine dönüşmektedir.
Tekfen Holding'in kuruluş mantığı, mühendislik kapasitesinin farklı sektörlerde çarpan etkisi yaratmasına dayanır. Grup, boru hatları, petrol ve gaz terminalleri, rafineri tesisleri ile petrokimya komplekslerinde edindiği tasarım ve inşaat uzmanlığını zamanla kendi tarım sanayii koluna taşımıştır. Toros Tarım bünyesindeki üç kimyasal gübre fabrikası, esasen bu mühendislik birikiminin ürünüdür. Mersin'deki üretim tesisi, kimyasal prosesler açısından bir petrokimya kompleksiyle kardeş yapıda değerlendirilmektedir. Bu benzerlik tesadüf değil, kurucuların bilinçli tercihidir. Grubun inşaat kolunun Körfez bölgesinde gerçekleştirdiği petrokimya ve gaz altyapısı projeleri, aynı zamanda tarım grubunun ham madde tedarik zincirini daha iyi anlamasını sağlamıştır.
Tekfen Holding'in 2024 yılı faaliyet raporunda ilan ettiği strateji, Toros Tarım'ı bir gübre üreticisinin ötesine taşımayı hedefliyor. Şirket, Toros Tarım'ı stratejik bir ortaklık ya da halka arz yoluyla entegre ürün ve hizmet portföyüne sahip bölgesel bir çözüm ortağı konumuna getirmeyi planlıyor. Bu çerçevede Gönen Yenilenebilir Enerji ve Meram Yenilenebilir Enerji şirketleri Toros Tarım çatısı altında birleştirildi. Böylece gübre üretiminin enerji maliyeti, kısmen grup içi yenilenebilir kaynaklarla karşılanmaya başlandı. Kimyasal gübre üretiminde doğal gaz ve elektrik giderlerinin toplam maliyet içindeki payı büyük olduğundan, bu hamle sadece sürdürülebilirlik açısından değil doğrudan kar marjı açısından da belirleyici bir nitelik taşıyor.
Toros Tarım, Türkiye'nin kimyasal gübre kurulu üretim kapasitesinin yüzde 38'ini tek başına karşılıyor. Grubun mühendislik kolu bu tesisleri hem inşa etmiş hem de işletim know-how'ını şekillendirmiştir.
Grubun 2024 stratejik gündeminde öne çıkan en somut sinerji hamlesi, Mersin'deki Toros Tarım üretim tesisi arazisine yapılması planlanan konteyner liman yatırımıdır. Uluslararası ortaklarla sürdürülen görüşmelerin olumlu sonuçlanması halinde bu proje, grubun mühendislik ve lojistik kapasitesini bir arada kullanan bütünleşik bir altyapı varlığına dönüşecek. Ceyhan ve Samsun terminallerinde yürütülen elleçleme faaliyetleri zaten bu yönde bir ivme kazandığını gösteriyor. Ceyhan terminalinde 60 bin tonluk yeni tahıl silosu devreye alındı; bu yatırım, tarım lojistiğinin gelir çeşitliliğini artırırken petrokimya terminali işletmeciliğiyle elde edilen operasyonel sinerjinin somut bir uzantısı olarak değerlendiriliyor.
Ancak sinerji anlatısının parlak yüzünün altında ciddi operasyonel baskılar var. 2025'in üçüncü çeyreğine ait verilere göre Toros Tarım'ın yurt içi gübre satışları geçen yılın aynı dönemine kıyasla geriledi. Grev kaynaklı üretim aksaklıkları maliyetleri yukarı çekerken, talep daralmasıyla geçen satış güçlükleri marjları sıkıştırdı. Kısa vadeli borçların dönen varlıkları milyarlarca lira aşması, grubun likidite yönetimi konusundaki soruları da beraberinde getirdi. Öte yandan TMSF'nin holding ortaklık yapısındaki ağırlığının artmasıyla birlikte yönetim kademesinde yaşanan değişiklikler, yatırımcı kitlesinin stratejik süreklilik konusundaki değerlendirmelerini doğrudan etkiledi.
Tekfen'in çapraz sektör modelini anlamlı kılan temel argüman şudur: petrokimya altyapısındaki proje gelirleri, tarım segmentinin döngüsel risklerini dengeleme işlevi görüyor. Körfez bölgesindeki büyük ölçekli mühendislik sözleşmeleri, tarım segmentinin zayıf performans gösterdiği dönemlerde grup genelinde nakit akışını destekleyen bir tampon mekanizması işlevi üstleniyor. Bu yapı, tek sektöre kilitli holdinglere kıyasla portföy oynaklığını teorik olarak sınırlıyor. Bununla birlikte iki segmentin aynı anda baskı altına girdiği senaryolarda bu tampon kapasitenin yetersiz kalabileceği görülüyor. Yatırımcılar açısından asıl soru şu: Toros Tarım'ın olası halka arzı ya da stratejik ortaklık süreci, grubun bu entegrasyon değerini piyasaya yeterince yansıtabilecek mi? Bilançodaki sıkışıklık giderilirse ve Mersin liman projesi hayata geçerse, çift motorlu bu yapı hem yatırım hem de borsa hikayesi açısından çok daha okunabilir bir zemine kavuşacak.
Tekfen'in bu sinerji modelini oturtmaktaki kararlılığı, 2023 yılında revize edilen stratejik planın 2024'te de güncellenmesiyle bir kez daha tescillendi. Yenilenebilir enerji portföyü hedefi 400 MW'tan 200 MW'a indirildi; bu düzeltme kaba bir geri adım gibi görünse de aslında sermayenin daha olgun ve getirisi öngörülebilir alanlara yönlendirilmesi kararının yansımasıdır. Grubun 2024 faaliyet raporunda yer alan ifadeler, tarım ve mühendislik segmentlerinin ortak bir zemin üzerinde kolektif değer yaratmasını hedefleyen bir vizyon ortaya koyuyor. Bu vizyon, kısa vadeli baskılara rağmen Tekfen'in uzun vadeli büyüme tezini canlı tutmaya devam ediyor.
■ MİZAN HABER
Türkiye Varlık Fonu'nun portföy yöneticisi Recep Biçer, Körfez'deki egemen servet fonlarıyla kurulan köprünün görünmez mimarlarından biri. Rakamlar büyük, beklentiler daha da büyük; ama gerçekleşen ile taahhüt edilen arasındaki mesafe henüz kapanmadı.
Türkiye'nin en büyük internet çıkışını yaratan girişimci, şimdi B2B yazılım ve yapay zeka destekli platformlara odaklanan yapılandırılmış bir melek portföyü inşa ediyor. Rakamlar ve tez net: tekrar eden gelir, ölçeklenebilir iş modeli, küresel adreslenebilir pazar.
Koç Holding CEO'su Levent Çakıroğlu, grubun 100. kuruluş yılında karbonsuzlaşmayı soyut bir taahhütten çıkarıp somut bir iş modeline dönüştürüyor. Enerji, otomotiv ve rafinaj cephelerinde eş zamanlı ilerleyen dönüşüm, yalnızca Türkiye'nin en büyük holdingini değil, sektörün tamamını yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.