Kılıç Holding'i 30 tonluk küçük bir işletmeden 443 milyon dolarlık küresel bir ihracat motoruna dönüştüren Orhan Kılıç, şimdi Norveç modelini inceleyip Japon sofralarını fethetmeye hazırlanıyor.
1993 yılında Bodrum'da küçük bir deniz kafesiyle başlayan hikaye, bugün 68 ülkeye uzanan ve 443 milyon dolar ihracat hacmine ulaşan bir küresel operasyona dönüştü. Kılıç Holding'in kurucusu ve Yönetim Kurulu Başkanı Orhan Kılıç'ın adı, Türk su ürünleri sektöründe artık bir eşanlamlıyla birlikte anılıyor: ihracatta liderlik. Ancak Kılıç'ı rakiplerinden ayıran yalnızca büyüklük değil; onlarca yıl önce Norveç'e ve Japonya'ya gidip sektörü inceleyen, ardından öğrendiklerini kendi coğrafyasına uyarlayan stratejik bir okuma becerisi.
Orhan Kılıç, işe 1980'lerin sonunda Salih Adası açıklarında kurduğu deniz kafesleriyle başladı. Yıllık üretim 30 tondu ve sermaye kısıtlıydı. Kılıç'ın öne çıkardığı rekabet avantajı ise başından beri entegrasyon fikriydi: yem üretiminden anaç balık yönetimine, yavru balık üretiminden soğuk zincir lojistiğine kadar tüm aşamaları tek çatı altında tutmak. Bu model, Kılıç Deniz'in bugün 70 bin tonun üzerinde üretim kapasitesiyle dünyanın en büyük tam entegre akuakültür tesisleri arasına girmesini sağladı. Şirket 2024 yılında bir önceki yıla göre yüzde 34 büyüyerek 340 milyon dolar ihracat geliri elde etti; grubun tüm şirketleri birlikte değerlendirildiğinde bu rakam 443 milyon dolar seviyesine ulaştı.
Kılıç, Türkiye'de akuakültürün henüz emekleme aşamasında olduğu yıllarda Norveç'e gittiğini ve orada sektörün nasıl kurumsal bir yapıya kavuşturulduğunu gözlemlediğini anlatır. Norveçlilerin başarısı rastlantı değildir: devlet destekli ar-ge, sıkı çevre denetimi ve tam entegre değer zinciri, bu küçük İskandinav ülkesini yıllık 14 milyar dolar ihracat geliriyle dünyanın en büyük somon ihracatçısına dönüştürmüştür. Kılıç Holding, Norveç modelinden çıkardığı derse uygun olarak yem fabrikasını kendi kurdu, genetik çalışmalar için anaç stokunu bizzat yönetti ve işleme kapasitesini sürekli yükseltti. Sonuç olarak grup, 2010'dan bu yana ihracatta sektörün zirvesinden inmedi. Ege Bölgesi genelinde ise Kılıç Deniz, tüm sektörler arasında en fazla ihracat yapan ikinci firma konumuna yükseldi.
Japonlar, Norveç balığı yerine Türk somonunu tercih ediyor. Bu tercih rastlantı değil, Kılıç Holding'in yıllar içinde inşa ettiği kalite altyapısının bir ürünü.
Japon tüketicisi, su ürünleri kalitesi söz konusu olduğunda dünyanın en seçici alıcılarından biri olarak bilinir. Nikkei ve benzeri Japon iş basınının uzun yıllardır izlediği bir gerçek bu: Japonya'da balık sadece bir protein kaynağı değil, kültürel ve estetik bir deneyimdir. Kılıç Holding, tam da bu nedenle Japonya pazarını stratejik bir kıyaslama ölçütü olarak kabul etmektedir. Orhan Kılıç'ın dile getirdiği tablo dikkat çekicidir: Japon alıcıların bir kısmı Norveç somonu yerine Kılıç'ın Karadeniz'de yetiştirdiği somon alabalığını tercih etmektedir. Bu tercihin arkasında ürünün tazeliği, besleme protokolleri ve işleme hijyeni yatmaktadır. Kılıç Holding, söz konusu taleplerle buluşmak amacıyla Rize açıklarında ilk aşamada 15 bin ton kapasiteli somon alabalığı üretim projesi başlatmıştır. Japonya pazarına yönelik bu hamle, şirketin premium fiyat bandına taşınma stratejisinin de merkezindedir.
2024 yılı başında gerçekleştirilen Agromey satın alması, grubun büyüme ivmesinin sürdürülebilirliğine işaret eden kritik bir stratejik hamleydi. Türkiye'nin çipura ve levrek üretiminde üçüncü büyük oyuncusu konumundaki Agromey'in portföye eklenmesiyle Kılıç Holding'in toplam üretim kapasitesi 100 bin tonun üzerine çıktı ve grup, Akdeniz balıkları kategorisinde dünyanın en büyük üreticisi unvanını aldı. Bu satın alma aynı zamanda ihracat coğrafyasını genişletme açısından da anlamlı bir fırsat sunmaktadır. Mevcut durumda Kılıç Holding, başta Irak, Katar, Hollanda ve İtalya olmak üzere 68 ülkeye ihracat yapmaktadır. Orta Doğu koridorunda 50 milyon dolar eşiğini aşmayı hedefleyen şirket, Uzak Doğu rotasını da hızla olgunlaştırmaktadır.
Sektörün önümüzdeki on yılda karşılaşacağı en büyük zorluk, büyüme hırsını çevre kapasitesiyle dengelemek olacaktır. Norveç'te deniz bitlerinin yarattığı çevresel baskı ile iklim değişikliğinin su sıcaklıklarına etkisi, küresel akuakültür sektörünü daha seçici üretim alanları ve daha sıkı protokoller benimsemeye zorlamaktadır. Kılıç Holding bu konuda Karadeniz'deki soğuk ve temiz su avantajını öne çıkarmaktadır. Japonya ve Kuzey Avrupa pazarlarında giderek daha belirleyici bir yer tutan çevre sertifikasyonları (ASC ve MSC standartları), şirketin önümüzdeki dönem yatırım gündeminin merkezinde yer almaktadır. Orhan Kılıç, kaynak yaratma mekanizması olarak zaman zaman halka arz seçeneğini değerlendirmiş olsa da bu konuda henüz kesinleşmiş bir takvim kamuoyuyla paylaşılmamıştır.
443 milyon dolarlık ihracat hacmine ulaşmak, henüz anlatının tamamı değildir. Kılıç Holding'in önündeki asıl sınav, bu hacmi markalı ve katma değerli ürünlere dönüştürmektir. Japonya başta olmak üzere Güneydoğu Asya pazarlarında ham ya da yarı işlenmiş ürün yerine markalı, ambalajlı ve ürün hikayesi olan bir sunum modelinin benimsenmesi, ton başına gelirleri ciddi ölçüde artırabilir. Norveç'in küresel somon ihracatında yarattığı marka değeri bu açıdan aydınlatıcı bir örnek olmayı sürdürmektedir. Kılıç Holding, rakamların büyüklüğüyle değil bu rakamların arkasındaki kalitenin anlatısıyla hatırlanmak istiyor. Ve Ege'den Japonya'ya uzanan bu yolculuk, henüz yarısına bile gelmedi.
■ MİZAN HABER
Türkiye Varlık Fonu'nun portföy yöneticisi Recep Biçer, Körfez'deki egemen servet fonlarıyla kurulan köprünün görünmez mimarlarından biri. Rakamlar büyük, beklentiler daha da büyük; ama gerçekleşen ile taahhüt edilen arasındaki mesafe henüz kapanmadı.
Türkiye'nin en büyük internet çıkışını yaratan girişimci, şimdi B2B yazılım ve yapay zeka destekli platformlara odaklanan yapılandırılmış bir melek portföyü inşa ediyor. Rakamlar ve tez net: tekrar eden gelir, ölçeklenebilir iş modeli, küresel adreslenebilir pazar.
Koç Holding CEO'su Levent Çakıroğlu, grubun 100. kuruluş yılında karbonsuzlaşmayı soyut bir taahhütten çıkarıp somut bir iş modeline dönüştürüyor. Enerji, otomotiv ve rafinaj cephelerinde eş zamanlı ilerleyen dönüşüm, yalnızca Türkiye'nin en büyük holdingini değil, sektörün tamamını yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.