Alibaba'nın sessiz sedasız göreve gelen CEO'su Eddie Wu, e-ticaret ve yapay zeka ekseninde kurduğu yeni stratejiyle Türkiye'yi küresel büyüme planının merkezine yerleştiriyor. Trendyol bu denklemin kilit taşı.
Eylül 2023'te Alibaba Group'un genel müdürlük koltuğuna oturan Eddie Wu Yongming, şirketi kuran 19 isimden biri olmakla birlikte Jack Ma döneminin görünür simgelerinden hiçbiri değildi. Teknoloji kadrolarında yıllarca fark yaratmış, Taobao'nun mobil dönüşümünü yönetmiş, ardından ödeme altyapısı Alipay'in teknik mimarisini kurmuş bir mühendis CEO olarak göreve başladı. Aradan geçen yaklaşık üç yılda Wu, Alibaba'yı iki eksen üzerinde yeniden yapılandırıyor: e-ticaret ve yapay zeka destekli bulut. Bu iki önceliğin kesişim noktasında ise beklenmedik bir coğrafya beliriyor: Türkiye.
Wu, 1999'da Alibaba'nın ilk yazılımcısı olarak sahneye çıkmıştı. Sonraki çeyrek yüzyıl boyunca ise görünürlükten çok etkiyle öne çıktı. Alipay'in CTO'luğu, Taobao'nun mobil uygulamasını dönüştürme görevi ve 2015'te kurduğu girişim sermayesi şirketi Vision Plus Capital bu dönemin başlıkları arasında yer alıyor. Daniel Zhang'in ani ayrılışının ardından Haziran 2023'te duyurulan atama, piyasalara sürpriz geldi. Ancak Wu'nun geçmişi, Alibaba'nın o an ihtiyaç duyduğu profili karşılıyordu: iç dinamikleri bilen, teknoloji yatırımlarına hakim ve grubun kıdemli ortaklarıyla köklü ilişkileri olan bir isim. Bloomberg'in aktardığı üzere Wu, göreve başladığı ilk 15 ayda sermaye harcamalarını neredeyse iki katına çıkardı. Bir önceki dönemde 34 milyar yuan olan rakam, 81 milyar yuan'a ulaştı. Öncelik buydu: alt yapıyı yenilemek, yapay zeka kapasitesini büyütmek.
Alibaba, 2023 yılında iç yeniden yapılanmasında Alibaba International Digital Commerce Group (AIDC) adıyla bağımsız bir uluslararası dijital ticaret birimi kurdu. Bu birim altında AliExpress, Lazada, Daraz, Miravia ve Trendyol gibi farklı coğrafyalarda konumlanan platformlar bir araya getirildi. Haziran 2025'te ise Wu, yapının bir adım daha ileri taşındığını duyurdu: yurt içi e-ticaret grubunu (Taobao ve Tmall) ve AIDC'i tek bir e-ticaret iş birimi çatısında birleştirdi. Bu konsolidasyonun başına, Alibaba'nın perakende operasyonlarını başarıyla büyüten Jiang Fan getirildi. Söz konusu hamle, küresel ve yerel operasyonların birbirinden bağımsız ilerlemesini sona erdiriyor; tek bir liderlik, tek bir performans hesabı anlamına geliyor. CNBC ve South China Morning Post'un aktardığı çerçevede bu karar Wu'nun e-ticaret önceliğini kurumsal mimariye nasıl yansıttığının somut göstergesi olarak okunuyor.
Alibaba'nın Türkiye hesabı, Trendyol ile başlıyor. 2018'de 728 milyon dolar yatırımla girilen bu ortaklık, 2021'de ek 350 milyon dolarlık enjeksiyonla pekistirildi; grubun toplam yatırımı 1,4 milyar dolara ulaştı. Alibaba bugün Trendyol'un yaklaşık yüzde 70 hissesine sahip. Platformun 2021'deki değerlemesi 16,5 milyar dolar seviyesine çıkmış, Türkiye'nin ilk 'decacorn'u unvanını kazanmıştı. 2024 verilerine göre Trendyol, 12,5 milyar dolar brüt ticaret hacmi (GMV) uretirken yüzde 30 ile 35 arasında yıllık büyüme kaydetti. Türkiye e-ticaret pazarının toplam büyüklüğü ise 2024'te 42 milyar dolara ulaşti. Trendyol bu pastanın yüzde 34 ila 40'ını kontrol ediyor. AIDC'in yıllık bazda yüzde 19 büyüyen gelirleri içinde Trendyol'un katkısı belirleyici; şirketin açıklamalarında da Trendyol ve AliExpress, uluslararası perakende büyümesinin iki öncü motoru olarak sürekli öne çıkarılıyor.
Türkiye'nin 42 milyar dolarlık e-ticaret pazarında Trendyol, yüzde 34 ila 40 pazar payıyla liderlik koltuğunda oturuyor. Alibaba'nın bu platforma toplam yatırımı 1,4 milyar doları aşmış durumda.
Alibaba'nın Türkiye modeli, sinirotesi e-ticaretten çok yerli pazar hakimiyetine dayalı. Trendyol, Türk tüketiciye hitap eden yerel bir platform olarak büyüdü; AliExpress ise sinirotesi kanal olarak ayrı konumda çalisiyor. Ancak Türk hükümetinin 2024'te yürürlüğe koyduğu düzenlemeler bu dengeleri karmaşiklastirdi. Ağustos 2024'te gümrüksüz muafiyet eşiği 150 euro'dan 30 euro'ya indirildi; devamında ise düşük değerli siparişlerde kolaylastirilmiş gümrük uygulamasina Şubat 2026'dan itibaren son verildi. Bu düzenleme Temu ve Shein gibi rakipleri doğrudan etkilerken yerli pazar liderliğini pekistiren Trendyol için rekabetçi avantaj anlamına geliyor. Ölçeği ve yerele entegrasyonu sayesinde Alibaba'nin Türkiye yatirimi, yeni politika ortamindan görece korunaklı çikiyor.
Wu döneminin Türkiye stratejisini yalnızca yerel pazarla sinirlandirmak eksik bir okuma olur. Trendyol, 2023'te Türkiye'ye 2 milyar dolar yatirım taahhüdü açikladiktan kısa süre sonra uluslararası operasyonlara hiz kesmeden devam etti. Körfez Arap ülkeleri bölgesinde GMV 1 milyar doları geçti; AGBI'nin aktardığina göre bölgeye yönelik 2 milyar dolarlık ek yatırım paketi açiklandi. Uluslararası gelirler toplam cirodaki payını yüzde 20'ye çikarirken hedef, halka arz öncesinde bu oranin yüzde 50'ye ulaşmasi. Bu tablo, Türkiye'yi salt bir iç pazar operasyonu olmaktan çikarip Alibaba'nin Orta Doğu ve Orta Asya genislemesi için kritik bir köprü konumuna taşiyor.
Wu, görev aldigindan bu yana tutarli bir mesaj veriyor: e-ticaret ve yapay zeka destekli bulut, Alibaba'nin uzun vadeli iki stratejik sütunu. Bu iki ekseni Türkiye üzerinden somutlaştirmak mümkün. Bir yanda Trendyol gibi ölçekli bir yerel platform, hem veri üretiyor hem yapay zeka uygulamalari için test sahasi sunuyor; öte yanda Alibaba Cloud'un uluslararası genislemesi yeni coğrafyalarda altyapı ihtiyaci yaratıyor. Wedbush Securities'in 2026 araştirma raporunda da belirtildiği üzere, Alibaba'nin büyüme hikayesinin sürdürülebilirliği büyük ölçüde uluslararası e-ticaret biriminin kara geçiş sürecine bağlı. AIDC, mali yıl 2026'nin ilk çeyreğinde faaliyet zararini 3,6 milyar yuandan 138 milyon yuana indirdi. Bu tablo hem Eddie Wu'nun önceliklerinin yerli yerine oturduğunu hem de Türkiye ortaklığinin bu denklemdeki ağirliğini net biçimde ortaya koyuyor. Sessiz bir kurucu olarak başlayan Wu'nun yönetim tarzı, rakamlarla konuşuyor.
■ MİZAN HABER
Türkiye Varlık Fonu'nun portföy yöneticisi Recep Biçer, Körfez'deki egemen servet fonlarıyla kurulan köprünün görünmez mimarlarından biri. Rakamlar büyük, beklentiler daha da büyük; ama gerçekleşen ile taahhüt edilen arasındaki mesafe henüz kapanmadı.
Türkiye'nin en büyük internet çıkışını yaratan girişimci, şimdi B2B yazılım ve yapay zeka destekli platformlara odaklanan yapılandırılmış bir melek portföyü inşa ediyor. Rakamlar ve tez net: tekrar eden gelir, ölçeklenebilir iş modeli, küresel adreslenebilir pazar.
Koç Holding CEO'su Levent Çakıroğlu, grubun 100. kuruluş yılında karbonsuzlaşmayı soyut bir taahhütten çıkarıp somut bir iş modeline dönüştürüyor. Enerji, otomotiv ve rafinaj cephelerinde eş zamanlı ilerleyen dönüşüm, yalnızca Türkiye'nin en büyük holdingini değil, sektörün tamamını yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.