Sabancı ailesinin üçüncü kuşak temsilcisi Çiğdem Sabancı, EnSabancı çatısı altında Türkiye'nin en zengin jeotermal kuşağına yatırım yapıyor. Bu, yalnızca bir enerji hamlesi değil, aynı zamanda bir miras yönetimi stratejisi.
Batı Anadolu'nun kırık hatlarından fışkıran ısı, onlarca yıldır Türkiye'nin enerji haritasını yeniden çiziyor. Bu coğrafyanın sunduğu fırsatı en erken fark edenler arasında büyük sanayi hanedanları da yer alıyor. Sabancı ailesinin üçüncü kuşak temsilcisi Çiğdem Sabancı, kurduğu EnSabancı bünyesinde jeotermal enerji projelerine yönelerek hem aile mirasını yeni bir zemine taşıyor hem de Türkiye'nin yenilenebilir dönüşümünde aktif bir rol üstleniyor. Piyasanın gözü bu hamleye odaklanmış durumda: Söz konusu olan yalnızca bir portföy çeşitlendirmesi değil, jeopolitik baskıdan bağımsız, yerli kaynaklara dayanan uzun vadeli bir enerji bahsi.
Sabancı Holding'in büyük çaplı enerji yapılanmasının (Enerjisa, Sabancı Renewables, Sabancı Climate Ventures) yanı sıra, aile bireylerinin kendi inisiyatifleriyle hayata geçirdiği girişimler giderek daha fazla öne çıkıyor. Çiğdem Sabancı'nın yönetim kurulunda yer aldığı ve jeotermal odaklı yatırım stratejisiyle şekillendirdiği EnSabancı, bu ikinci dalganın en dikkat çekici örneği olarak konumlanıyor. Şirket, Türkiye'nin jeotermal açıdan en verimli bölgeleri arasında gösterilen Ege havzasında proje geliştirmeyi öncelikli hedef olarak belirlemiş durumda. Kurumsal yapı, doğrudan üretimden çok proje geliştirme ve teknoloji ortaklıklarına dayanan bir modelle ilerliyor. Bu yaklaşım, riske maruz kalmayı kontrol altında tutarken değer zincirinin farklı halkalarında pay sahibi olmayı mümkün kılıyor.
Dünya Bankası verilerine göre Türkiye, küresel jeotermal kurulu güç sıralamasında ilk beş ülke arasında yer alıyor; toplam kurulu kapasite 1.700 megavatın üzerinde seyrediyor. Aydın'ın Germencik ilçesinden Denizli'nin Kızıldere sahasına uzanan kuşak, kümülatif yatırım ve sondaj deneyimi bakımından dünyanın en olgun jeotermal bölgelerinden biri haline geldi. Türk hükümetinin 2030 hedefi ise bu kapasitenin neredeyse iki katına çıkarılmasını öngörüyor. Dünya Bankası bu dönüşümü desteklemek amacıyla sektöre yaklaşık 600 milyon dolarlık hibe ve kredi paketi tahsis etti; bu finansmanın özel sektörden ek 550 milyon dolarlık yatırım çekmesi bekleniyor. Bu rakamlar, Çiğdem Sabancı'nın yatırım zamanlamasının ardındaki mantığı netleştiriyor: Sektörün altyapısı olgunlaştı, risk eğrisi görece düzleşti ve devlet teşviklerinin yarattığı pencere hâlâ açık.
Aydın-Denizli kuşağı, onlarca yıllık sondaj birikimi ve gelişmiş grid altyapısıyla yatırım döngüsünü kısaltıyor. Çiğdem Sabancı bu avantajı proje geliştirme süreçlerine yansıtmak istiyor.
EnSabancı'yı benzer büyüklükteki aile şirketlerinden ayıran en önemli özellik, katmanlı ortaklık modelidir. Şirket, kendi bilançosundan sondaj finansmanı aktarmanın yanı sıra teknoloji ortaklarıyla lisans ve gelir paylaşımı anlaşmaları üzerinden çalışıyor. Buradaki referans çerçevesi, Sabancı Holding'in ABD'li derin jeotermal teknoloji şirketi Quaise Energy'e yaptığı Sabancı Climate Ventures yatırımıdır. Quaise, yüksek enerjili milimetre dalgalarıyla konvansiyonel ekipmanın ulaşamayacağı derinliklerde sondaj yapmayı ve böylece düşük sıcaklıklı sahalarda bile elektrik üretimini mümkün kılmayı hedefliyor. EnSabancı'nın bu teknoloji yönelimini Türkiye sahasına uyarlamayı planladığı belirtiliyor. Eğer bu model çalışırsa, mevcut jeotermal sahalarının ekonomik ömrünü uzatmak ve yeni sahaların karlılık eşiğini düşürmek mümkün hale gelecek.
Jeotermal projelerin en zorlu boyutu, sondaj öncesi keşif riskidir. Saha verimli çıkmadığında erken aşama maliyetleri geri dönmez. Bu nedenle profilin sağlıklı tutulabilmesi için proje portföyünün çeşitlendirilmesi kritik önem taşıyor. Anadolu Ajansı'nın enerji sektörü takibine göre mevcut YEKDEM (Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması) fiyatlarından çıkan sahalarda kârlılık baskısı artıyor. Yeni kapasiteler için açılacak ihale pencerelerinin piyasa koşullarını ne ölçüde yansıtacağı ise hâlâ tartışma konusu. EnSabancı, bu belirsizliğe karşı iki önlem alıyor: Birincisi, YEKDEM şemsiyesi dışında kalabilecek serbest piyasa alıcılarıyla uzun vadeli PPA (güç alım anlaşması) müzakereleri. İkincisi, doğrudan üretim dışında mühendislik ve proje danışmanlığı hizmetleri sunarak gelir akışını çeşitlendirme. Sabancı Renewables'ın Meta ile imzaladığı uzun vadeli güç alım anlaşması, bu stratejinin holding ölçeğindeki kanıtı olarak değerlendirilebilir.
Türkiye'nin büyük aile holdinglerinde üçüncü kuşak çoğunlukla iki seçenekten biriyle karşı karşıya kalır: Kurumsal yapının içinde bir yönetim kademesini üstlenmek ya da ailenin adını taşıyan ama bağımsız yönde hareket eden yeni bir yapı kurmak. Çiğdem Sabancı ikinci yolu seçmiş görünüyor. EnSabancı, Sabancı Holding'in enerji çatısından stratejik sinerji alırken portföy kararları ve operasyonel hız bakımından bağımsız kalıyor. Bu ayrım hem finansman hikayesi hem de yönetim algısı açısından önemli. Kurumsal yatırımcılar, karar mekanizması belirgin ve odağı dar olan yapıları değerlendirmek için daha az maliyete katlanıyor. EnSabancı'nın bu anlamda saf jeotermal konumlanması, kurumsal fon ilgisini çekmeye elverişli bir profil sunuyor. Sektörü yakından takip eden analistler, önümüzdeki iki ila üç yıl içinde şirketten daha somut proje açıklamaları ve olası bir stratejik yatırımcı ortaklığı beklentisi içinde.
Türkiye jeotermal sektörü, kapasite artışının en hızlı yaşandığı dönemin gerisinde kalsa da varlık birikimi ve teknoloji yenileme döngüsü açısından yeni bir evreye giriyor. Politika tarafında YEKDEM sonrası fiyat mekanizmasının netleşmesi, özel yatırım iştahını doğrudan belirleyecek. EnSabancı bu ortamda hem yerli kaynağa sahip hem de teknolojik çözüm üreten bir konumda yer almak istiyor. Çiğdem Sabancı'nın profilini yatırım dünyasında ilginç kılan şey, aile adının yarattığı erişim avantajını bir bağımlılığa dönüştürmek yerine bağımsız bir değer yaratma çerçevesine oturtma çabasıdır. Toprak altındaki ısı sabittir; asıl soru, bu ısıyı hangi sermaye anlayışının daha iyi işleteceğidir.
■ MİZAN HABER
Türkiye Varlık Fonu'nun portföy yöneticisi Recep Biçer, Körfez'deki egemen servet fonlarıyla kurulan köprünün görünmez mimarlarından biri. Rakamlar büyük, beklentiler daha da büyük; ama gerçekleşen ile taahhüt edilen arasındaki mesafe henüz kapanmadı.
Türkiye'nin en büyük internet çıkışını yaratan girişimci, şimdi B2B yazılım ve yapay zeka destekli platformlara odaklanan yapılandırılmış bir melek portföyü inşa ediyor. Rakamlar ve tez net: tekrar eden gelir, ölçeklenebilir iş modeli, küresel adreslenebilir pazar.
Koç Holding CEO'su Levent Çakıroğlu, grubun 100. kuruluş yılında karbonsuzlaşmayı soyut bir taahhütten çıkarıp somut bir iş modeline dönüştürüyor. Enerji, otomotiv ve rafinaj cephelerinde eş zamanlı ilerleyen dönüşüm, yalnızca Türkiye'nin en büyük holdingini değil, sektörün tamamını yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.