Hindistan'ın en büyük sanayi grubu Tata Sons'un yönetim kurulu başkanı N. Chandrasekaran, yarı iletkenlerden havacılığa uzanan çok cepheli bir genişleme stratejisi yürütüyor. Ancak Air India'nın ağır kayıpları ve borsa kotasyonu tartışması, bu iddialı planın önündeki en kritik engeller haline geldi.
Natarajan Chandrasekaran, 2017'de Tata Sons'un başına geçtiğinde kendisinden önce gelen patronların hiçbirinin yüzleşmediği bir soruyla karşılaştı: 150 yılı aşkın geçmişe sahip, onlarca sektöre yayılmış ve onlarca bağlı şirketten oluşan bu devasa yapıyı nasıl tek bir stratejik çerçevede tutacaktı? Bugün, sekiz yılın ardından, bu sorunun yanıtı hem gurur verici hem de tartışmalı bir görünüm sergiliyor.
Chandrasekaran'ın gruba kazandırdığı en temel kavram 'One Tata', yani 'Tek Tata' fikridir. Bu yaklaşım; grubun farklı şirketleri arasında ortak satın alma, teknoloji paylaşımı ve marka sinerji̇si kurmayı hedefliyor. 2026 itibarıyla bu vizyon üç kritik alana odaklanmış durumda: yarı iletken üretimi, dijital tüketici ekosistemi ve havacılık. Grubun toplam yıllık geliri 180 milyar doların üzerinde seyrederken, borsada işlem gören 26 şirketinin toplam piyasa değeri 315 milyar dolara yaklaşmakta. Chandrasekaran'ın uzun vadeli hedefi ise bu rakamı 400 milyar doların üzerine taşımak.
Tata Electronics, Gujarat ve Assam'da yarı iletken fabrikasyonu ve montaj tesisleri inşa etmekte. Bu projeler, grubun son iki yılda en fazla sermaye akıttığı kalemler arasında yer alıyor. Chandrasekaran'ın vizyonuna göre Hindistan, yabancı teknoloji ithal eden bir ülke konumundan çıkarak kendi entelektüel mülkiyetini yaratan ve tedarik zincirlerini kontrol eden bir aktöre dönüşmeli. Gujarat fabrikasının 2026 yılı içinde faaliyete geçmesi bekleniyor. Analistler bu hamleyi hem doğrudan Tata'nın büyüme stratejisi hem de Hindistan'ın küresel tedarik zincirindeki ağırlığını artırma hedefi açısından kritik görüyor.
Air India, FY26'da yaklaşık 3 milyar dolarlık zarar açıkladı. Bu rakam, grubun havacılık macerasının henüz meyvesini vermediğini gösteriyor.
2022'de devlet elinden alınan Air India, Tata'nın en tartışmalı varlığı olmaya devam ediyor. Vistara ile birleşme, filo yenileme ve rota optimizasyonu gibi köklü yapısal adımlara karşın havayolu, FY26'da yaklaşık 3 milyar dolarlık net zarar açıkladı. Ahmedabad'daki uçak kazası ve hava sahası kısıtlamalarından kaynaklanan operasyonel aksaklıklar bu tabloyu daha da ağırlaştırdı. Business Standard'ın haberine göre Chandrasekaran, havayolunun ticari strateji, uçuş operasyonları ve finans birimlerinden doğrudan haftalık raporlar almaya başladı. Bu adım, grubun en üst yönetim kademesinin Air India'yı artık olağan bir bağlı ortaklık gibi değil, doğrudan müdahale gerektiren öncelikli bir kriz dosyası olarak ele aldığına işaret ediyor.
Chandrasekaran, Hindistan'a özgü yapay zeka veri modelleri geliştirmeyi 2026'nın stratejik öncelikleri arasına taşıdı. Beş sütun üzerine kurulan bu çerçeve; yapay zeka odaklı bir kurumsal kültür oluşturma, insan ve yapay zekanın birlikte çalıştığı 'Bridgital' modelini yeniden tasarlama, geleceğe hazır yetenek havuzu kurma, sektöre özgü veri altyapısı geliştirme ve stratejik ortaklıklar kurma başlıklarını kapsıyor. Tata Consultancy Services (TCS) bu dönüşümün motor gücü olurken, Tata Digital ise tüketici tarafındaki ekosistemi konsolide etme misyonuyla hareket ediyor.
Tata Sons'un borsaya kote olup olmayacağı sorusu, 2026'nın en kritik kurumsal yönetim meselesi haline geldi. Hindistan Merkez Bankası (RBI), 2022'de Tata Sons'u üst katmanlı bir Banka Dışı Finansal Kurum olarak sınıflandırmıştı; bu durum teorik olarak Eylül 2025'e kadar halka arzı zorunlu kılıyordu. Ancak Tata Sons, temel yatırım şirketi statüsünden çıkarak bu yükümlülükten muafiyet talep etti. Haziran 2026 yönetim kurulu toplantısında konunun gündeme dahi alınmamış olması dikkat çekti. Yönetim kurulu içinde ayrışma sürmekte: Noel Tata başta olmak üzere Tata Trusts'in bazı yöneticileri kotasyonu desteklerken, mevcut liderlik yapısı şimdilik halka kapalı kalmayı tercih ediyor. Bu gerilim, Chandrasekaran'ın görev süresinin uzatılması meselesini de doğrudan etkiliyor.
Tata Sons, aynı anda birden fazla büyük bahse girmiş durumda: yarı iletkenler, elektrikli araç batarya fabrikaları, havacılık ve dijital tüketici platformları. Her biri yüksek sermaye gerektiren ve kısa vadede kar beklenemeyen bu alanlarda sürdürülebilir bir denge kurabilmek, Chandrasekaran'ın önündeki asıl sınav. Analistlerin ortak gözlemi şu: Tata'nın uzun vadeli vizyonu güçlü, ancak birden fazla kayıp veren segmentin aynı anda taşınması bilanço üzerindeki baskıyı artırıyor. Chandrasekaran, yılbaşı mesajında bu gerçeği dolaylı biçimde kabul etti: 'Dünyanın çalkantılı olduğu dönemlerde, iyi icra edenler kendi istikrarlarını yaratır.' 2026, bu sözün sınavı olacak.
■ MİZAN HABER
Türkiye Varlık Fonu'nun portföy yöneticisi Recep Biçer, Körfez'deki egemen servet fonlarıyla kurulan köprünün görünmez mimarlarından biri. Rakamlar büyük, beklentiler daha da büyük; ama gerçekleşen ile taahhüt edilen arasındaki mesafe henüz kapanmadı.
Türkiye'nin en büyük internet çıkışını yaratan girişimci, şimdi B2B yazılım ve yapay zeka destekli platformlara odaklanan yapılandırılmış bir melek portföyü inşa ediyor. Rakamlar ve tez net: tekrar eden gelir, ölçeklenebilir iş modeli, küresel adreslenebilir pazar.
Koç Holding CEO'su Levent Çakıroğlu, grubun 100. kuruluş yılında karbonsuzlaşmayı soyut bir taahhütten çıkarıp somut bir iş modeline dönüştürüyor. Enerji, otomotiv ve rafinaj cephelerinde eş zamanlı ilerleyen dönüşüm, yalnızca Türkiye'nin en büyük holdingini değil, sektörün tamamını yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.