Altan Aras Fakılı ve ortakları, üç mezun mühendis olarak başladıkları yolculukta Türkiye'nin bilgisayar üretiminin yüzde seksenini tek çatı altında topladı. Şimdi anakarttan telefona uzanan dikey entegrasyon stratejisiyle sahayı derinleştiriyorlar.
1991 yılında İstanbul'da, üniversiteden yeni mezun üç bilgisayar mühendisi kiraladıkları küçük bir ofiste masa üstü bilgisayar montajına başladı. Altan Aras Fakılı, Yalçın Yıldırım ve Ali İhsan Taşkın'ın kurduğu Casper Bilgisayar Sistemleri bugün 34.500 metrekarelik kapalı üretim alanıyla Avrupa ve Orta Doğu'nun en büyük bilgisayar fabrikalarından birini işletiyor; Türkiye'deki toplam bilgisayar üretiminin yaklaşık yüzde seksenini tek başına karşılıyor. Bu yolculuk, sıradan bir marka büyüme hikayesinden çok, Türkiye'nin teknoloji imalat kapasitesini inşa etme iradesinin somut bir göstergesi.
Casper'in kuruluş döneminde Türkiye'de bilgisayar pazarı büyük ölçüde ithalata bağımlıydı. Fakılı ve ortakları, yerli montaj ile maliyet avantajı yaratarak önce kurumsal alıcılara, ardından perakende kanala girmeyi başardılar. Büyüme ivmesi tutarlı kaldı; 2001 ve 2008 krizlerinde rakip firmalar personel küçültmeye giderken Casper istihdam sayısını korudu. Yönetim, o dönem aldığı bu kararı kurumsal kimliğin temel taşlarından biri olarak tanımlamaya devam ediyor. Şirket, zamanla 40 milyon dolarlık bir fabrika yatırımıyla günlük 5.000 adetlik bilgisayar kapasitesine ulaştı ve üretim hacmini yılda 100.000 birimden 1 milyonun üzerine taşıdı.
Casper'in ekosistem stratejisinde dönüm noktası, 2022'de başlayan yerli anakart üretimidir. Yaklaşık 1.200 çip ve bileşenden oluşan anakartlar, tesisteki iki ayrı üretim hattında CKD (Completely Knocked Down) yöntemiyle uluslararası endüstriyel standartlara göre üretiliyor. Anadolu Ajansı'nın haberlerine göre bu adımla Casper, salt montaj sanayicisi kimliğinin ötesine geçerek Türkiye'nin kendi anakartını tasarlayan ve üreten ilk şirketi oldu. Anakart üretimi, tedarik zincirinde kritik bir bileşeni içselleştirmek anlamına geldiği için hem maliyet kontrolü hem de kur riskini yönetme açısından stratejik değer taşıyor.
Casper, Türkiye'deki toplam bilgisayar üretiminin yüzde seksenini tek fabrikada karşılıyor; anakart üretimiyle birlikte bu oran katma değer bazında da anlam kazanmaya başladı.
2009'da yerli bilgisayar markası Aidata'yı bünyesine katan Casper, 2014'ten itibaren cep telefonu pazarına da girdi. Bugün aynı üretim çatısı altında yılda 500.000 telefon ve tablet üretiliyor. Bu çeşitlendirme, tek ürün grubuna bağımlılık riskini azaltırken üretim tesisinin kapasite kullanım oranını da yukarı çekiyor. Fabrikada görev yapan Türk mühendisler, bilgisayar donanımından mobil cihazlara uzanan geniş bir ürün yelpazesinde Ar-Ge ve tasarım süreçlerini yürütüyor. Şirket, bu yapıyla nitelikli mühendislik istihdamının yurt dışına akışını sınırlamayı hedeflediğini ifade ediyor.
Yoğun enerji tüketen bir üretim tesisini rekabetçi tutmanın yolu, enerji maliyetini yapısal olarak düşürmekten geçiyor. Casper bu gereklilikle örtüşen bir güneş enerji santrali (GES) yatırımı planladığını açıkladı. Hedef, tesisin tükettiği elektriğin tamamını yenilenebilir kaynaklardan karşılamak. Bu adım, operasyonel maliyetlerin Euro ve dolar bazlı enerji fiyatı oynaklığına olan duyarlılığını azaltacak; aynı zamanda Avrupa pazarına yönelik olası ihracat girişimlerinde giderek önem kazanan karbon ayak izi gerekliliklerini karşılamaya da zemin hazırlayacak.
Üretim kapasitesinin anlam kazanması için talep tarafının da organize edilmesi gerekiyor. Casper bu dengeyi 65 doğrudan mağaza ve 1.200'ü aşan satış ile servis noktasından oluşan bir ağla kuruyor. Yönetim kurulu başkanı Yalçın Yıldırım, kurulduğu yıllarda geliştirilen bayi ağının şirkete pazarda rakipsiz bir erişim kapısı açtığını çeşitli platformlarda dile getirdi. Bu geniş dağıtım altyapısı; hem kurumsal hem de bireysel kullanıcıya ulaşmayı kolaylaştırıyor, satış sonrası hizmet maliyetlerini ise merkezi bir yapıda yönetmeye olanak tanıyor. Bloomberg Markets verilerine göre şirketin 2025 yıllık geliri 62,6 milyon dolar düzeyinde gerçekleşti.
Casper'in bugüne dek kat ettiği mesafe takdire değer; ancak anakart üretimi dahil mevcut modelin küresel tedarik zincirine bağımlılığı tam olarak ortadan kaldırmadığı da bir gerçek. İşlemci ve gelişmiş yarı iletken bileşenler hala ithal ediliyor; bu bağımlılık, kur ve tedarik zinciri krizleri karşısında maruziyeti sürdürüyor. Türkiye'nin donanım alanında gerçek anlamda değer zinciri derinliğine ulaşması, fabrika büyütmenin ötesinde yarı iletken tasarım, yonga evi kurma ve ileri malzeme ekosistemi gibi katmanları gerektiriyor. Casper, bu tabloda bir katalizör rol oynuyor; ancak sektörün tümünü kaldıracak kaldıraç, büyük ölçüde kamu yatırım politikaları ve üniversite ile sanayi arasındaki işbirliğinin derinleşmesine bağlı olmaya devam ediyor.
■ MİZAN HABER
Türkiye Varlık Fonu'nun portföy yöneticisi Recep Biçer, Körfez'deki egemen servet fonlarıyla kurulan köprünün görünmez mimarlarından biri. Rakamlar büyük, beklentiler daha da büyük; ama gerçekleşen ile taahhüt edilen arasındaki mesafe henüz kapanmadı.
Türkiye'nin en büyük internet çıkışını yaratan girişimci, şimdi B2B yazılım ve yapay zeka destekli platformlara odaklanan yapılandırılmış bir melek portföyü inşa ediyor. Rakamlar ve tez net: tekrar eden gelir, ölçeklenebilir iş modeli, küresel adreslenebilir pazar.
Koç Holding CEO'su Levent Çakıroğlu, grubun 100. kuruluş yılında karbonsuzlaşmayı soyut bir taahhütten çıkarıp somut bir iş modeline dönüştürüyor. Enerji, otomotiv ve rafinaj cephelerinde eş zamanlı ilerleyen dönüşüm, yalnızca Türkiye'nin en büyük holdingini değil, sektörün tamamını yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.