Türk savunma sanayii ihracatının 10 milyar doları aştığı bu dönemde, Saniye Akkuş liderliğindeki Artı Mühendislik, KOBİ'nin sektörde nasıl kalıcı bir yer edinebileceğini gösteriyor.
Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) verilerine göre Türkiye, 2025 yılını savunma ve havacılık ihracatında 10,5 milyar dolarla tarihi bir rekorla kapattı. Bu tablonun görünen yüzü, insansız hava araçları ve zırhlı sistemler gibi büyük platformlar olsa da rakamın önemli bir bölümünü, nihai ürünün gerisinde kalan ve çoğunlukla kamuoyuna yansımayan tedarik zinciri aktörleri taşıyor. Saniye Akkuş'un yönetimindeki Artı Mühendislik de bu sessiz dönüşümün içinde konumlanan şirketlerden biri: Küçük bir mühendislik atölyesinden, prime yüklenicilerin sertifikalı tedarikçisi olmaya uzanan bir yolculuğun somutlaşmış hali.
Türkiye savunma sanayiinde bugün 3.500'ü aşkın firma faaliyet gösteriyor ve doğrudan istihdam 100 bini geçmiş durumda. Ancak bu tablonun arkasında yapısal bir gerilim var: Ana yükleniciler, özgün tasarım süreçlerini hızlandırdıkça, bileşen ve sistem düzeyinde çalışabilecek, kalite güvence belgelerine sahip yan sanayi firmasına olan ihtiyaç artıyor. SSB'nin yüklenici sözleşmelerine yerleştirdiği zorunluluk, sözleşme bedelinin en az yüzde 21'inin nitelikli KOBİ'lere aktarılmasını şart koşuyor. Bu oran, kağıt üstünde teşvik edici görünse de uygulamada yetkin tedarikçi havuzunun yetersizliği nedeniyle darboğaza dönüşebiliyor.
Makine mühendisliği kökenli Saniye Akkuş, sektörün bu açığını tespit ettiğinde firma kurma kararını salt ticari bir hesaba değil, teknik bir teze dayandırdı: Hammaddeden bitmiş parçaya kadar izlenebilirlik sağlayan, belgelenebilir süreçlere sahip bir mühendislik şirketinin ana yükleniciler için vazgeçilmez olacağını öngördü. Artı Mühendislik bu vizyon üzerine inşa edildi. İlk yıllarda ağırlıklı olarak savunma dışı endüstriyel üretim siparişleri üstlenen şirket, kademeli olarak havacılık ve savunmaya özgü kalite standartlarını, AS9100 kalite yönetim sistemini ve tedarikçi denetim süreçlerini karşılayabilecek bir altyapı kurdu.
Sektörde yerlilik oranı 2002'deki yüzde 20 düzeyinden 2024'te yüzde 83'e tırmanırken, bu sıçrayışı mümkün kılan yalnızca büyük sistem entegratörleri değildi. Mekanik aksam, hassas işlenmiş parça, yapısal bileşen ve test altyapısı gibi kritik alanları karşılayan orta ölçekli firmalar bu sürecin itici gücü oldu. Artı Mühendislik'in konumlandığı alan da tam olarak bu katman. Savunma projelerinde önce alt bileşen tedariki, ardından kritik sistemlere yakın parça üretimi ve nihayetinde belgelenmiş süreçlerle prime yüklenicinin tedarikçi listeleri: bu üç aşama, şirketin geçirdiği dönüşümün anatomisini özetliyor.
Savunma tedarik zincirinde KOBİ'nin kalıcı yer edinmesi, yalnızca fiyat rekabetine değil, izlenebilir kalite belgelerine ve mühendislik güvenilirliğine bağlı. Akkuş bu denklemi başından beri doğru kurdu.
Savunma KOBİ'leri için finansman erişimi her zaman kritik bir eşik olmuştur. SSB'nin Kapasite Geliştirme Destek Programı kapsamında 2024 ve 2025 yıllarında toplamda 62 firmaya 50 milyon dolarlık destek paketi açıldı. KOSGEB'in sektöre yönelik yatırım ve teknoloji programları da özellikle test ve sertifikasyon altyapısı yatırımlarını kolaylaştırdı. Artı Mühendislik bu mekanizmaları etkin biçimde kullanan şirketler arasında yer aldı. Burada kritik fark, desteği sadece üretim kapasitesi artırmak için değil, kalite sistemleri ve teknik yetkinliği belgelendirmek için de kullanmak oldu. Bu yaklaşım, şirketi sektörün sertifikasyon gerekliliklerine çok daha hızlı adapte etti.
Türkiye savunma ihracatının 2025'te yüzde 48 büyüme kaydederek 10 milyar doların üzerine çıkması, yalnızca nihai platform ihracatçılarını değil, tedarik zincirindeki tüm katmanları doğrudan etkiliyor. Yeni sözleşme hacminin 2025'te 17,8 milyar dolara ulaşması, önümüzdeki dönemde bileşen ve alt sistem talebinin artacağına işaret ediyor. Artı Mühendislik açısından bu, birden fazla prime yüklenici ile eş zamanlı sözleşme kapasitesine sahip olmanın stratejik önemini artırıyor. Akkuş'un yönetim anlayışı, büyümeyi tek müşteri odaklı değil, çoklu yükleniciye hizmet verebilecek esnek bir operasyon modeli üzerine kurma yönünde şekilleniyor.
Türk savunma sanayiinde kadın yöneticilerin sayısı artıyor; ancak bu artış, özellikle teknik liderlik pozisyonlarında hala kısıtlı kalıyor. Akkuş'un profili bu açıdan dikkat çekici: Mühendislik disiplinini ticari liderlikle birleştirme ve teknik güvenilirliği şirketin en temel marka unsuru olarak konumlandırma eğilimi, sektörde belirgin bir ayrışma yaratıyor. Savunma tedarik zincirinde fiyat avantajı tek başına yeterli değil. Ana yükleniciler, tedarikçi seçiminde sözleşme uyumluluğu, teknik belgeleme kapasitesi ve denetim hazırlığını fiyatın önüne koyuyor. Bu dinamiği içselleştiren firmalar, salt fiyat rekabetinin çok ötesinde konumlanıyor. Artı Mühendislik, bu rekabet parametresini kendi lehine çeviren az sayıdaki KOBİ'den biri olarak sektörde yerini sağlamlaştırıyor.
■ MİZAN HABER
Türkiye Varlık Fonu'nun portföy yöneticisi Recep Biçer, Körfez'deki egemen servet fonlarıyla kurulan köprünün görünmez mimarlarından biri. Rakamlar büyük, beklentiler daha da büyük; ama gerçekleşen ile taahhüt edilen arasındaki mesafe henüz kapanmadı.
Türkiye'nin en büyük internet çıkışını yaratan girişimci, şimdi B2B yazılım ve yapay zeka destekli platformlara odaklanan yapılandırılmış bir melek portföyü inşa ediyor. Rakamlar ve tez net: tekrar eden gelir, ölçeklenebilir iş modeli, küresel adreslenebilir pazar.
Koç Holding CEO'su Levent Çakıroğlu, grubun 100. kuruluş yılında karbonsuzlaşmayı soyut bir taahhütten çıkarıp somut bir iş modeline dönüştürüyor. Enerji, otomotiv ve rafinaj cephelerinde eş zamanlı ilerleyen dönüşüm, yalnızca Türkiye'nin en büyük holdingini değil, sektörün tamamını yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.