Meridyen Yatırım'ın genel müdürü Alper Gençer, küresel ikincil piyasanın hızlı büyümesini Türkiye'ye taşımak için kolları sıvadı. Hedef, çıkış yolu arayan fonlara ve kuruculara bir nefes alma penceresi açmak.
Bir girişim sermayesi fonu kurucuya ilk çeki yazdığında, her iki taraf da aynı şeyi varsayar: Yol uzun, çıkış belirsiz. Türkiye'de bu belirsizlik son yıllarda özellikle ağırlaştı. İPO penceresi daraldı, stratejik alıcılar seçici davrandı ve pek çok fon, portföyünde tuttuğu payları nakde çevirmek için on yılın üzerinde bekleme süreleriyle yüz yüze kaldı. Alper Gençer'in bu tabloya verdiği yanıt, birkaç formülle değil, tamamen yeni bir araçla geldi: Türkiye'nin ilk odaklı ikincil girişim sermayesi fonu.
İkincil (secondary) girişim sermayesi, kavram olarak olgun piyasalarda köklüdür. Bir fonun portföy şirketindeki payını ya da bir limited ortağın (LP) fon payını başka bir yatırımcıya devretmesi üzerine kuruludur. Global ölçekte bu piyasa 2024 yılında 152 milyar dolarlık işlem hacmine ulaştı ve bir önceki yıla göre yüzde 39 büyüdü. Pitchbook verilerine göre aynı dönemde VC destekli halka arzların toplam değerini ilk kez geride bıraktı. Ancak Türkiye'de bu mekanizma ya son derece dar kapsamlı tutuldu ya da sadece fırsatçı ikili anlaşmalar biçiminde işledi. Gençer'in kurduğu Meridyen Yatırım, bu açığı bir piyasaya dönüştürmeyi hedefliyor.
Gençer, kariyerinin ilk on yılını kurumsal bankacılık ve özel sermaye tarafında geçirdi. Kaldıraçlı satın almalar, tali borç yapılandırmaları ve çıkış optimizasyonu üzerine odaklanan bu dönem, ona asıl soruyu sordurdu: Türkiye'deki erken aşama yatırımcılar çıkışa giden yolu nasıl bulacak? Cevabı aramak için ikincil piyasaların en aktif olduğu pazarları inceledi; Londra, Stockholm ve San Francisco'daki fonlarla görüştü. Sonunda ortaya çıkan tez netti: Likiditeyi sağlayan taraf, piyasanın yapısını belirler. Eğer o taraf yoksa piyasa da kurulmaz.
Türkiye'de 2025 ilk çeyreği itibarıyla 481 Girişim Sermayesi Yatırım Fonu (GSYF) kayıtlıydı. Bu fonların büyük bölümü erken aşamaya odaklanıyor ve doğal ömürleri genellikle sekiz ila on yıl arasında tanımlanmış durumda. Ancak yatırım yapılan şirketlerin olgunlaşma süreleri bu pencereye sığmıyor. Sonuç, hem kurucu hem de fon yöneticisi açısından çıkışsız bir bekleme dönemine dönüşüyor. Buna ek olarak, mevcut düzenlemeler çerçevesinde GSYF'lerin diğer fonlara yatırım yapma sınırı yüzde 25 ile sınırlanmış durumda. Bu oran, ikincil piyasa geliştirme açısından hem bir engel hem de bir çerçeve sunuyor.
Küresel ikincil piyasa 2024'te 152 milyar dolara ulaştı. Türkiye bu büyüklüğün neredeyse sıfır pay aldığı bir ekosisteme sahip. Meridyen bu boşluğu kapatmak için kuruldu.
Meridyen Yatırım'ın ikincil fonu iki eksende hareket ediyor. Birincisi LP-led işlemler: Bir fona yatırım yapmış kurumsal ya da bireysel limited ortakların, portföyleri yeniden dengelemek amacıyla fon paylarını devre dışı bırakması. İkincisi direct secondary işlemler: Portföy şirketlerindeki pay bloklarının doğrudan kuruculardan, fon yöneticilerinden ya da erken çalışanlardan satın alınması. Gençer, her iki kanalı da aktif tutmayı, ancak ağırlığı başlangıç aşamasında direct secondary'e vermeyi planlıyor. Bunun arkasında somut bir gerekçe var: Türkiye'deki pek çok başarılı ama henüz çıkış yapmamış şirketin kurucu hissedarları, on yılı aşkın birikimlerini bir miktar nakde dönüştürmek istiyor. Bu talep karşılıksız kalıyor.
İkincil fonların en zorlu teknik meselesi fiyatlamadır. Piyasada referans yoksa değerleme tartışmalı olur; satıcı prim beklerken alıcı iskonto ister. Gençer bu sorunu çözmek için bir metodoloji geliştirdi: Son turdan bu yana geçen süre, şirketin kârlılığa yakınlığı, sektör emsal çarpanları ve döviz düzeltmesi dahil dört değişkenli bir iskonto modeli. Türk lirasının volatilite geçmişi göz önüne alındığında döviz düzeltmesi bileşeni, uluslararası emsallerden belirgin biçimde daha karmaşık bir boyut kazanıyor. Fon, dolar cinsinden kapanmayı ve yatırımların önemli bir bölümünü döviz geliri olan şirketlere yönlendirmeyi planlıyor.
Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) 2024 yılı sonunda yürürlüğe giren yeni GSYF yönetmeliği, fon-of-funds yapılarına ilişkin kuralları netleştirdi ve ikincil işlemlerin önündeki bazı gri alanları kapattı. Bu gelişme, Meridyen'in yasal altyapıyı oluşturma sürecini kısalttı. Gençer, ilk kapanmayı 2026 yılı içinde tamamlamayı hedefliyor. LP tarafında yurt içi kurumsal yatırımcılara, aile ofislerine ve nitelikli bireysel yatırımcılara öncelik veriliyor; ilerleyen turlar için yurt dışı LP ilgisi de değerlendirme gündemine alınmış durumda. Amaç, yalnızca bir fon kurmak değil, Türkiye'nin yatırım ekosisteminde henüz var olmayan bir piyasa katmanını inşa etmek.
■ MİZAN HABER
Türkiye Varlık Fonu'nun portföy yöneticisi Recep Biçer, Körfez'deki egemen servet fonlarıyla kurulan köprünün görünmez mimarlarından biri. Rakamlar büyük, beklentiler daha da büyük; ama gerçekleşen ile taahhüt edilen arasındaki mesafe henüz kapanmadı.
Türkiye'nin en büyük internet çıkışını yaratan girişimci, şimdi B2B yazılım ve yapay zeka destekli platformlara odaklanan yapılandırılmış bir melek portföyü inşa ediyor. Rakamlar ve tez net: tekrar eden gelir, ölçeklenebilir iş modeli, küresel adreslenebilir pazar.
Koç Holding CEO'su Levent Çakıroğlu, grubun 100. kuruluş yılında karbonsuzlaşmayı soyut bir taahhütten çıkarıp somut bir iş modeline dönüştürüyor. Enerji, otomotiv ve rafinaj cephelerinde eş zamanlı ilerleyen dönüşüm, yalnızca Türkiye'nin en büyük holdingini değil, sektörün tamamını yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.