ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yapay zekada birinci sıradaki riskin iş kayıpları ya da etik kaygılar değil, Çin'in teknolojik liderliği ele geçirmesi olduğunu açıkladı. Açıklama, Mayıs 2026'da Trump-Xi görüşmesinin ardından başlatılan resmi YZ diyalog sürecine yeni bir ivme katıyor.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, New York Ekonomi Kulübü'nde yaptığı konuşmada yapay zeka teknolojisindeki en büyük tehlikeyi alışılmışın dışında bir cümleyle tanımladı: "Yapay zekada en büyük risk, iş kayıpları ya da güvenlik değil; Çin'in bizim önümüze geçmesidir." Açıklama, yapay zeka tartışmalarını etik ve istihdam gündeminin ötesine taşıyarak teknolojiyi doğrudan jeopolitik ve ekonomik rekabet çerçevesine yerleştiriyor. Yatırımcılar ve şirket yöneticileri için mesaj nettir: YZ liderliği artık salt bir sektörel konu değil, küresel güç dengesinin merkezindedir.
Hazine Bakanı, konuşmasında ABD'nin şu an YZ alanında Çin'in önünde bulunduğunu vurgularken bunu sürdürebilmenin zorunluluğuna dikkat çekti. CNBC'nin aktardığına göre Bessent, "Çin'in bu konuda diyalog masasına oturmasının sebebi bizim önde olmamızdır; dolayısıyla önde kalmak zorundayız" dedi. Bu ifade, aynı zamanda Çin'in ikili YZ güvenlik görüşmelerine açık olmasını zayıflık değil, ABD üstünlüğünün kanıtı olarak okuduğunu ortaya koyuyor. Bakan ayrıca YZ'nın üretkenliği katlayarak enflasyonla mücadelede belirleyici bir araç olabileceğini de sözlerine ekledi.
Açıklamalar, Mayıs 2026'da Pekin'de gerçekleşen Trump-Xi görüşmesinin diplomatik mirasını taşıyor. Zirvenin ardından iki ülke, YZ yönetişimi konusunda resmi bir diyalog kanalı kurmayı kabul etti. Time dergisinin haberine göre müzakereler; YZ sistemlerinin belirli eşikleri aştığında karşılıklı bildirim mekanizması, askeri otonom sistemlerin yönetimi ve açık kaynaklı araçların kötüye kullanılmasının önlenmesi gibi başlıklar üzerine yoğunlaşıyor. Ancak analistler, zirvenin somut bir YZ çerçevesi ortaya koymaktan ziyade zemin yoklama düzeyinde kaldığını belirtiyor.
"Yapay zekada en büyük risk, Çin'in önümüze geçmesidir.", Scott Bessent, ABD Hazine Bakanı
Bessent'in çerçevesi, son yıllarda çip ihracat kısıtlamalarıyla somutlanan stratejik teknoloji politikasının doğal uzantısıdır. ABD, Nvidia ve benzeri üreticilerin ileri nesil işlemcilerini Çin'e satışını sınırlandırarak Pekin'in veri merkezi kapasitesini frenlemek istedi. Buna karşın Çin, DeepSeek gibi modellerle görece kısıtlı donanım kaynaklarından yüksek performans elde etmeyi başardı. Bloomberg'in haberlerine göre, iki ülke arasındaki gerilim ABD'deki bazı YZ altyapı yatırım planlarının ertelenmesine de yol açıyor; analistler, 2026 yılında devreye alınması planlanan veri merkezlerinin ciddi bir bölümünün askıya alınabileceğini tahmin ediyor.
Bessent'in söylemi, YZ'yı küresel portföy yönetiminin ana eksenine yerleştiriyor. Birincisi, bu yarışın ulusal güvenlik boyutu güçlendikçe ABD devlet harcamalarının YZ altyapısına yönelmesi kaçınılmaz hale geliyor; bu durum veri merkezi operatörleri, bulut sağlayıcıları ve yarı iletken üreticileri için uzun vadeli talep görünümünü olumlu tutuyor. İkincisi, Çin'e yönelik ihracat kısıtlamaları sıkılaştıkça yerli ve Batı teknolojisine olan talep artıyor. Üçüncüsü ise diyalog süreçlerinin sürdürülmesi, henüz çok erken aşamada bile olsa, belirsizliği sınırlı tutuyor ve risk primlerini bir nebze dizginliyor. Yatırımcılar açısından bu tablo, seçici teknoloji maruziyetini ve jeopolitik risk yönetimini bir arada düşünmeyi gerektiriyor.
South China Morning Post ve CNBC gibi yayın organlarının aktardığı değerlendirmelere göre, ABD-Çin YZ rekabeti artık salt bir teknoloji meselesi değil; savunma bütçeleri, ticaret dengesi ve finans sistemlerini bir arada etkileyen çok katmanlı bir ekonomik rekabet haline gelmiştir. Bessent'in bu konudaki ABD-Çin ekonomik ilişkilerinde birincil temas ismi olarak öne çıkması, Hazine'nin teknolojiyi salt para ve maliye politikasından bağımsız düşünmediğini gösteriyor. YZ artık merkez bankalarının, hazinelerin ve düzenleyici otoritelerin gündemine girmiş durumda. Bu denklemi doğru okuyamayanlar ise hem portföy yönetiminde hem de şirket stratejisinde geride kalma riskiyle yüzleşecek.
■ MİZAN HABER
AB'nin şeffaflık kuralları, yapay zeka ile üretilen veya değiştirilen içeriğe otomatik tespit edilebilir işaret koyulmasını zorunlu kılıyor. Yükümlülük, medya iş akışlarını doğrudan etkiliyor.
AB Yapay Zeka Yasası, 2 Aralık 2026'dan itibaren rıza dışı cinsel içerikli materyal ve çocukların cinsel istismarı materyali üreten sistemleri doğrudan yasaklıyor.
Şanghay fabrikasından Temmuz'da 93.579 araç çıktı; yıllık artış yüzde 37,85. Aynı ay Leapmotor 101.267 adetle ikinci kez Tesla'nın Çin rakamını geçti.