Texas'ta bir Tesla'nın "Autopilot modunda" ev duvarına çarptığı iddiası, ABD otomotiv güvenlik düzenleyicisinin yıllardır süren soruşturmasını kritik eşiğe taşıdı. Yatırımcılar için asıl soru, şirketin 14,5 milyar dolarlık hukuki maruziyeti ve FSD'nin gelecekteki gelir modeli arasındaki dengeyi nasıl kuracağı.
Texas'ın Katy ilçesinde 19 Haziran 2026'da yaşanan ve 76 yaşında bir kadının hayatını kaybettiği trafik kazası, başlı başına trajik bir olaydır. Ancak bu kaza, aynı anda Tesla Inc.'in teknolojik güvenilirliği, hukuki sorumluluğu ve sermaye piyasalarındaki değerlemesi üzerindeki baskıyı yeniden alevlendirdi. Araçta bulunan sürücü, yetkililerle ifade verirken Tesla Model 3'ün o an 'Autopilot' modunda olduğunu öne sürdü. Bu iddia, NHTSA'nın (ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi) yürüttüğü 3,2 milyonluk araç soruşturmasının tam ortasına düştü.
CNBC ve Insurance Journal'ın Mart 2026'da aktardığı bilgilere göre NHTSA, Tesla'nın Full Self-Driving (FSD) sistemini inceleyen soruşturmasını 'Mühendislik Analizi' statüsüne yükseltti. Bu, bir geri çağırma (recall) talebinden önce gelen son aşamadır. Soruşturmanın odağında FSD kamera sisteminin sis, toz, güneş parlaması gibi görüş koşullarını tespit etmekte yetersiz kaldığı ve sürücüyü zamanında uyarmadan önce kaza anına kadar sistem hatasını bildirmediği iddiaları yer alıyor. NHTSA ayrıca Ekim 2025'te 2,9 milyon aracı kapsayan ayrı bir ön değerlendirme başlatmıştı; bu davada FSD'nin kırmızı ışık ihlalleri ve karşı şeride geçiş vakaları sorgulanıyordu.
Electrek'in Nisan 2026'da yayımladığı derinlemesine analize göre Tesla, o tarih itibarıyla 50 ila 60 ölümlü Autopilot ve FSD olayıyla bağlantılı en az 21 ayrı dava paketini yönetiyordu. Toplam hukuki maruziyetin 14,5 milyar dolara ulaştığı tahmin ediliyor. Miami federal jürisi Ağustos 2025'te verdiği kararla Tesla'nın 243 milyon dolarlık tazminat ödemesine hükmetti; şirket bu davada yüzde 33 oranında kusurlu bulundu. Kararın ardından Tesla, başka davaları jüri önüne taşımak yerine gizli uzlaşma yolunu tercih etmeye başladı. Kasım 2025'te ise Kaliforniya'da bir idare mahkemesi hakimi, 'Autopilot' ve 'Full Self-Driving' ibarelerinin eyalet mevzuatı çerçevesinde aldatıcı reklam niteliği taşıdığına karar verdi.
Tesla, 14,5 milyar dolarlık potansiyel hukuki yükümlülükle tek bir teknoloji sistemini hem premium gelir kaynağı hem de varoluşsal risk olarak taşıyor.
Texas kazasında Tesla'nın klasik savunma refleksinin işlediği görülüyor: Autoblog'un aktardığı benzer davalarda şirket, Autopilot'un sürücünün aktif denetimini gerektirdiğini ve sürücünün sistemi kötüye kullandığını öne sürüyor. Ancak bu savunma stratejisinin mahkeme salonlarında giderek daha dar bir zeminde kaldığı görülüyor. Şirketin kendi pazarlama materyalleri 'tam otonom sürüş' vaadini çağrıştıran bir dil kullandığı için jüriler bu çelişkiyi Tesla aleyhine yorumlama eğilimi gösteriyor. Kazanın gerçek nedenini belirlemek için soruşturmacıların şimdi aracın onboard veri kayıtlarına ulaşması gerekiyor; bu veriler hem sürücü davranışını hem de sistemin o anki durumunu saniye saniye ortaya koyabilecek.
Tesla hissesi 2026 başından bu yana yüzde 13 değer yitirdi. Birinci çeyrek teslimat rakamlarının beklentilerin altında kalması, yapay zeka ve robotik altyapısına yönelik sermaye harcaması öngörüsünün yükseltilmesi ve FSD soruşturmasının tırmanması bu gerilemeyi birlikte tetikledi. Stocktwits'te yayımlanan analize göre 'TSLA Hissesi, İkinci Çeyrek Teslimat İyimserliğiyle FSD Güvenlik Soruşturması Arasında Sıkışarak Yüzde 6 Düştü.' Öte yandan analistlerin bir bölümü, hissenin yüzde 30'un üzerinde iskontolu işlem gördüğünü öne sürüyor. Simply Wall St araştırması, Tesla'nın FSD ve Robotaxi potansiyelinin ticari ölçeğe ulaşmadan önce düzenleyici netliğe ihtiyaç duyduğunu vurguluyor.
ABD'deki hukuki kriz sürerken Avrupa'da da bir engel beliriyor. Piyasa haberlerine göre İsveç'in ulaştırma otoriteleri, Tesla FSD yazılımının yasal hız sınırını aşmasına olanak tanıyan özelliği devre dışı bırakılmadıkça AB genelinde onaylanmaması yönünde tavsiyede bulundu. Bu gelişme, Tesla'nın Avrupa'da FSD'yi ücretli bir abonelik modeline dönüştürme planları için ciddi bir ticari risk oluşturuyor. Şirket, kıtada FSD'yi lisanslı bir hizmet olarak sunmayı hedefliyordu; ancak üye devletlerden gelecek tekil itirazlar, bu lansman takvimini belirsizleştirebilir.
Tesla'nın piyasa değeri, araç satışlarından çok yazılım ve otonom sürüş gelir projeksiyonlarına dayalı bir primle fiyatlanıyor. Bu tabloda FSD iki zıt rol üstleniyor: Bir yanda hisse değerini destekleyen en büyük hikaye, öte yanda bilançoyu tehdit eden en büyük açık uç yükümlülük. Kurumsal yatırımcıların sorması gereken soru şu: NHTSA bir geri çağırma emri verse ve mahkemeler FSD tasarımını sitemik olarak kusurlu bulsa, Tesla hem tazminat ödemelerine hem de teknoloji yenileme maliyetine aynı anda katlanabilir mi? Katy kazasının soruşturma sonuçları, bu soruya verilebilecek en somut yanıtlardan birini üretebilir.
■ MİZAN HABER
AB'nin şeffaflık kuralları, yapay zeka ile üretilen veya değiştirilen içeriğe otomatik tespit edilebilir işaret koyulmasını zorunlu kılıyor. Yükümlülük, medya iş akışlarını doğrudan etkiliyor.
AB Yapay Zeka Yasası, 2 Aralık 2026'dan itibaren rıza dışı cinsel içerikli materyal ve çocukların cinsel istismarı materyali üreten sistemleri doğrudan yasaklıyor.
Şanghay fabrikasından Temmuz'da 93.579 araç çıktı; yıllık artış yüzde 37,85. Aynı ay Leapmotor 101.267 adetle ikinci kez Tesla'nın Çin rakamını geçti.