Nisan'da başlatılan ve her klavye tuşunu, her fare tıklamasını kayıt altına alan Model Yetkinlik Girişimi, kendi topladığı veriyi şirket geneline açık bırakarak askıya alındı. Olay, 145 milyar dolarlık yapay zeka harcama planını sürdüren Meta için hem yönetim hem de itibar riski doğurdu.
Meta Platforms, Nisan 2026'da hayata geçirdiği ve çalışanların iş bilgisayarlarındaki her hareketini gerçek zamanlı olarak kaydeden yapay zeka eğitim programını, bir iç güvenlik açığının ardından durdurdu. Model Yetkinlik Girişimi (Model Capability Initiative, MCI) adıyla bilinen proje, toplanan verinin şirketin tüm çalışanlarına açık hale gelmesiyle birlikte SEV 2 düzeyinde bir güvenlik olayına dönüştü. Şirketin CEO'su Mark Zuckerberg'in öncelikli yapay zeka gündeminin tam ortasında patlak veren kriz, teknoloji yatırımcıları için önemli bir yönetim riski sinyali barındırıyor.
MCI, yüz binlerce insanı istihdam eden Meta'nın Amerika Birleşik Devletleri merkezli çalışanlarını kapsıyordu. Program dahilinde iş bilgisayarlarına yüklenen bir yazılım, klavye vuruşlarını, fare hareketlerini ve ekran etkinliklerini anlık olarak kaydediyordu. Şirketin açıklanan amacı, bu ham insan-bilgisayar etkileşimi verisini yapay zeka ajanlarının eğitiminde kullanmaktı. Engadget ve Privacy Guides'ın haberlerine göre, 45 bin dahili veritabanı tablosunu kapsayan bu veri yığınına erişim, yanlış yapılandırılmış bir depolama izni nedeniyle tüm şirket çalışanlarına açık hale geldi; özel yazışmalar, performans değerlendirmeleri ve konuşma transkriptleri dahili ağda görünür oldu.
Programın duyurulduğu günden bu yana Meta bünyesinde ciddi bir iç muhalefet oluşmuştu. İş Dünyası Medyası Business Insider'ın aktardığı bilgilere göre 1.500'ü aşkın çalışan, MCI'yi 'Çalışan Verisi Çıkarma Fabrikası' olarak nitelendiren bir dilekçeye imza attı. Söz konusu dilekçe yönetimin programı kalıcı olarak iptal etmesini talep ediyordu. Güvenlik olayının ardından iç baskı katlanarak artınca Meta yönetimi soruşturma tamamlanana dek programı resmen askıya aldığını duyurdu. Şirket sözcüsü, programın gizlilik korumalarıyla titizlikle tasarlandığını ve verilerin kötü amaçla erişildiğine dair henüz bir bulguya ulaşılmadığını bildirdi.
45 bin veritabanı tablosunun tüm çalışanlara açık kalması, Meta'nın yapay zeka hırsının güvenlik altyapısını geride bıraktığını gözler önüne serdi.
MCI krizi, Meta'nın yapay zeka yatırım hırsını küçük düşüren bir an olarak tarihe geçebilir. Zira şirket, Nisan 2026 bilanço açıklamasında yıllık sermaye harcaması tahminini 125 ila 145 milyar dolar bandına yükseltti; bu rakam önceki 115-135 milyar dolarlık öngörünün üzerindeydi. Fortune ve CNBC'nin aktardığına göre bu açıklama hisselerde yaklaşık yüzde sekiz değer kaybına yol açmıştı; yatırımcılar yapay zeka harcamalarının yeterli getiri üretip üretmeyeceğini sorgulamaktaydı. MCI olayı bu soruya olumsuz bir veri noktası daha ekledi: Hız ve ölçek odaklı yönetim anlayışının, kurumsal güvenlik protokolleriyle uyum içinde yürütülemediğine dair somut bir örnek.
Meta, daha önce Cambridge Analytica kriziyle girdiği düzenleyici çemberin hâlâ tam olarak çıkamamışken yeni bir veri yönetimi skandalıyla karşı karşıya kaldı. Avrupa Birliği'nin Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) kapsamında daha önce rekor para cezalarına çarptırılan şirket için MCI olayı, önümüzdeki dönemde hem ABD hem de Avrupa düzenleyicilerinden yeni soruşturma riski taşıyor. Guru Focus ve IBTimes UK başta olmak üzere birçok analist yayınının dikkat çektiği üzere, şirket çalışan mahremiyeti konusundaki açığı kapatmadan kurumsal itibarını onarmakta güçlük çekebilir. Kurumsal yatırımcılar açısından ise en önemli soru şu: Veri toplama kalitesini yönetemeyen bir şirket, yüz milyar doları aşan veri merkezi yatırımlarını etkin biçimde yönetebilecek mi?
MCI, teknoloji sektöründe giderek yaygınlaşan bir uygulamanın ilk büyük çaplı krizini temsil ediyor: Çalışanları hem üretici hem de eğitim kaynağı olarak konumlandıran hibrit modeller. Microsoft, Google ve Amazon gibi rakipler de çalışan davranış verilerini çeşitli biçimlerde yapay zeka modellerine dahil etmeye çalışıyor. Meta'nın yaşadığı bu başarısızlık, sektörün tümü için bir uyarı niteliği taşıyor. Veri işleme altyapısını güvenli kılmadan bu tür programları ölçeklendirmeye çalışan şirketler, hem düzenleyici baskıyla hem de çalışan güveni sorunuyla karşı karşıya kalmaya devam edecek. Piyasada bu gelişmenin en net etkisi veri güvenliği ve kimlik yönetimi şirketlerine yönelik kurumsal talep artışında görünebilir; siber güvenlik hisseleri son aylarda bu ilgiden pay almaya devam ediyor.
Meta'nın Model Yetkinlik Girişimi'nin sona ereceği bu biçimde kimse tahmin etmemişti. Şirket, yapay zeka modellerini insan deneyimiyle besleyerek rakiplerinin önüne geçmeyi hedeflerken bu kez kendi çalışanlarının mahremiyetini koruyamadığı için geri adım atmak zorunda kaldı. Olayın şirket için kısa vadeli maliyeti sınırlı görünse de uzun vadede yetki ve güven sorularına zemin hazırlıyor. Zuckerberg'in 2026'yı yapay zeka dönüşümünün hasat yılı ilan ettiği bir bağlamda yaşanan bu aksaklık, hem yönetim kurullarının hem de kurumsal yatırımcıların risk değerlendirme süreçlerinde işaret fişeği olarak kayıt altına alınacak.
■ MİZAN HABER
AB'nin şeffaflık kuralları, yapay zeka ile üretilen veya değiştirilen içeriğe otomatik tespit edilebilir işaret koyulmasını zorunlu kılıyor. Yükümlülük, medya iş akışlarını doğrudan etkiliyor.
AB Yapay Zeka Yasası, 2 Aralık 2026'dan itibaren rıza dışı cinsel içerikli materyal ve çocukların cinsel istismarı materyali üreten sistemleri doğrudan yasaklıyor.
Şanghay fabrikasından Temmuz'da 93.579 araç çıktı; yıllık artış yüzde 37,85. Aynı ay Leapmotor 101.267 adetle ikinci kez Tesla'nın Çin rakamını geçti.