Ons Altın 3.400 Doları Kırdı, Kapalıcarsi'da Yarım Asrin En Sert Talebi Patlak Verdi

Nisan 2025'in son haftasında ons altın, 3.400 dolar eşiğini kalıcı biçimde asarak troy onsu başına 3.441 dolara ulaştı. Reuters ve Bloomberg'in aktardığı verilere göre bu hareket, yıl bagindan bu yana yaklaşık yüzde 30'luk bir birikimli kazancı temsil ediyor. Itici güçlerin başında ABD ile Çin arasında tırmananan ticaret gerilimi, Federal Rezerv'in bağımsızlığına yönelik siyasi baskılar ve doların uc yılın en düşük seviyesine gerilemesi yer alıyor. Küresel türbülansın Istanbul'un 600 yıllık ticaret merkezi Kapalıcarsi'ya yansımasının boyutu ise piyasa oyuncuları için bile sürpriz oldu: Carsi, yarım asrin en yoğun fiziki altın talebine tanıklık ederken bazı kuyumcular, 1974'ten bu yana ilk kez tezgahlarinda satışı geçici olarak durdurdu.

Küresel Bağlamda Yeni Bir Eşik: Güvenli Liman Baskısı

Altının bu döngüde bu denli sert yükselmesinin arkasında tek bir tetikleyici değil, birbiriyle güçlenen bir dizi faktör yatıyor. ABD'nin Nisan 2025 başında açıklanan kapsamlı gümrük tarifeleri, küresel büyüme beklentilerini baskıl adi ve kurumsal yatırımcıları dolar varlıklarından uzaklaştırdi. Bu çıkışın önemli bir bölümü altına yöneldi. Bloomberg'in takip ettiği merkez bankası alım verilerine göre Çin, Hindistan ve pek çok gelismekte olan ülke merkez bankası rezervlerindeki altın payını artırmayı sürdürüruyor; bu yapısal talep tabanı fiyatı kademeli biçimde destek altı bırakıyor. Üzerine Federal Rezerv'in faiz indirim beklentileri eklenince piyasa, altına yatırımcı sermayesini kanalize etmek için güçlü bir zemin buldu.

Kapalıcarsi: Arz Sıkılıgi ve Tarihi Satış Molası

Dünya genelinde spot fiyat rekor kirinca fiziki tarafta da sarsılma yaşandı. Kapalıcarsili kuyumcular, alım-satım makasının gram başına 400 ila 500 liraya kadar açıldığını bildirdi. Bu eşik son derece olağandışı: Fiyat oynamaları o kadar hızlıydi ki tezgahtaki maliyetle aynı gün yapılan yeni teslimat maliyeti birbirini tutmuyordu. Altın ve Para Piyasaları Uzmanı Mehmet Ali Yıldırımturk, 'Bu durum 1974'ten bu yana ilk kez yaşanıyor' diye açıkladı. Kuyumcular sattıkları altın stoğunu aynı fiyattan yenileyemez hale gelince kimi dukkanlar kapı kapatmayı ve talebi reddetmeyi tercih etti. Bu gelisme, Türk gazetesi ve Hurriyet Daily News gibi yayınların da onayladığı üzere sektörde nadir görülen bir adımdı.

Gram başı alım-satım farkı 500 liraya cikinca kuyumcular yarı asırlık birkez daha yaşamadıkları bir kararı aldı: Satışları geçici durdurmak.

Türk Yatırımcının Altına Koşması: Neden Şimdi?

Türk hanehalkının altını hem bir yatırım aracı hem de kültürel bir değerin saklama biçimleri olarak görmesi yeni değildir. Ancak bu kez talep, salt alıskanlıka değil rasyonel bir hesaba dayanıyordu: Küresel belirsizlik, dolar kuru oynaklığının Türk lirası üzerindeki baskı potansiyeli ve enflasyona karsi koruma güdüsü bir arada harekete geçti. Kapalıcarsili büyük kuyumcularin aktartigina göre tezgahlara gelen müşterilerin bir bölümü altın satmaya değil, tam tersine eldeki döviz veya birikimi altına dönüştürmeye geliyordu. Bu yön, net fiziki arz sıkışmasını daha da derinlestirdi.

Piyasa Yapısı: Spot ile Fiziki Arasındaki Makas

Spot piyasada olduran bir ons altın fiyatıyla fiziki piyasada el değiştiren altın arasındaki fark, stres dönemlerinde her zaman açılır. Ancak Nisan 2025 dalgasında bu açılma Türk piyasası için tarihi boyutlara ulaştı. Paturkey ve Türkiye Today gibi izleme kaynakları, Kapalıcarsili tuccarların stoklarını erittikce spread'in daha da büyüdüğünü belgeledi. Bu iki katmanlı piyasa yapısı, uluslararası altın analistlerinin 'two-tier market' olarak adlandırdığı ve kısa vadeli arz tıkanıklığınin çözmek için premium ödeme gerektirdiğini gösteren bir görüntü ortaya koydu.

Ileriye Bakarken: Fiyat mi, Arz mi Normalleşecek?

Analistlerin büyük bölümü altında kısa vadeli bir düzeltme riskini kabul etmekle birlikte yapısal desteklerin yerinde kaldığının altı çiziliyor. Reuters'a konuşan piyasa stratejistleri, ticaret gerginliği yavaşça yumuşadikca veya ABD Merkez Bankası'nın iletişimi netleştikçe altının bir miktar geri çekilebilegini, ancak merkez bankası alımlarının ve gloal belirsizliğin fiyata zemin altında destek sağlamaya devam edeceğinir onerecek konumda olduklarıni belirtiyor. Kapalıcarsi için denkleme bir de mevsimsel etken giriyor: Düğün sezonu yaklaştıkça fiziki talep geleneksel olarak canlanir. Eğer ons fiyatı 3.400 dolar üstünde kalmaya devam ederse kuyumcularin stok yönetimi ve sipariş planlaması önümüzdeki aylarda kritik bir test haline gelecek.

■ MİZAN HABER