Ücret Zammı Kırılma Noktasında: Gelirler Politikası Enflasyon Savaşının En Zayıf Halkası mı?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) Enflasyon Raporu 2026-I verilerine göre, yüzde 27 oranındaki asgari ücret artışının yıllık TÜFE üzerindeki birikimli etkisi iki çeyrek içinde tamamlanmak üzere 2,7 puana ulaşacak. Rakam ilk bakışta yönetilebilir görünse de, toplam ücret düzeyindeki birincil etkilerin özel sektör geneline yayılan ikincil dalgalanmalarla birleştiği düşünüldüğünde tablo önemli ölçüde karmaşıklaşıyor. Üstelik bu hesaplama, fiyatlama davranışının değişmediği varsayımı altında yapılıyor; oysa Türkiye ekonomisi inertia, yani enflasyon ataletiyle ciddi biçimde boğuşmaya devam ediyor.

Kırılma Noktasının Anatomisi

Ücret artışlarının enflasyon üzerindeki etkisi iki ayrı kanaldan akar: maliyet baskısı ve talep baskısı. Maliyet kanalı, işverenlerin artan işgücü giderlerini fiyatlara yansıtmasıyla hızla devreye girer. Talep kanalı ise çalışanların yükselen gelirleriyle tüketimi artırmasıyla daha gecikmeli, fakat daha uzun süreli bir baskı yaratır. TCMB araştırmacıları, her 1 puanlık asgari ücret artışının TÜFE'yi ilk çeyrekte 0,06-0,08 puan, bir yıllık süreçte ise 0,08-0,12 puan yukarı taşıdığını tahmin ediyor. Bu katsayılar, yüzde 27'lik bir zam söz konusu olduğunda oldukça anlamlı büyüklüklere karşılık geliyor.

Reel Ücret ve Satın Alma Gücü Hesabı

TÜİK verilerine göre 2025 yıl sonu TÜFE yüzde 30,89 olarak gerçekleşti. 2026 yılı için belirlenen yüzde 27'lik asgari ücret artışı bu rakamın gerisinde kalıyor. Başka bir deyişle, net asgari ücretin 28.075 TL'ye yükselmesi, çalışanların geçen yılki enflasyonu kapatmak için ihtiyaç duyduğu reel artışı sağlamıyor. Ekonomistler bu makasın, özellikle hane halkı tüketimini besleyen kesimlerde satın alma gücü kaybının sürdüğüne işaret ettiğini vurguluyor. IMF'nin Türkiye için hazırladığı 2025 yılı Madde IV Sonuç Bildirisi de ılımlı ücret artışı ile azalan inertianın enflasyonu kademeli olarak aşağıya çekeceğini, ancak kapasite kullanımının yüksek kaldığı bir ortamda bu sürecin yavaşlayabileceğini öngörüyor.

Her 1 puanlık asgari ücret artışı yıl içinde TÜFE'yi en fazla 0,12 puan yukarı taşıyor. Yüzde 27'lik zam bağlamında bu birikimli etki göz ardı edilemeyecek bir büyüklüğe ulaşıyor.

TCMB'nin Para Politikası Hesabı

Merkez bankası, 2025 yılı Nisan ayında piyasalardaki dalgalanmaların baskısıyla faizi yüzde 46'ya çıkardı. Ardından Temmuz ayında indirim döngüsünü yeniden başlattı ve Ocak 2026 itibarıyla politika faizi yüzde 37 seviyesine geriledi. ING Think analistlerine göre, genel eğilim olumlu olduğu sürece aylık 100-150 baz puanlık adımlı indirimler gündemde kalmaya devam ediyor. Bununla birlikte, enflasyon hedef aralığının yüzde 16-26 bandının üst sınırına yakın seyretmesi, merkez bankasının hareket alanını kısıtlıyor. Yüzde 33 seviyesindeki 2025 yıl sonu baskısı ile 2026 için yüzde 22 etrafında şekillenen konsensüs tahmini arasındaki mesafe, faiz indirimlerinin temposunu belirleyecek kritik değişken konumunda.

Özel Sektörde Zincirleme Etki

Asgari ücret; yalnızca kamuoyunun yakından takip ettiği sembolik bir rakam değil, özel sektör ücret müzakerelerinin de referans noktasıdır. Asgari ücretin üzerindeki kademelerdeki çalışanlar, tarihsel olarak asgari ücret artışına yakın oranlarda zam talep ediyor. Bu dinamik, işgücü maliyetlerini yalnızca asgari ücretlilerin yoğun olduğu sektörlerde değil, orta ve üst ücret gruplarında da yukarı çekiyor. Dünya gazetesi ve Ekonomim'in aktardığı iş dünyası anketi sonuçları, imalat sanayii firmalarının 2026 başında çalışan başı toplam maliyetini en az yüzde 25-30 artırdığına işaret ediyor. Maliyet enflasyonunun tüketici fiyatlarına yansıma süresi ise sektöre göre birkaç haftadan birkaç aya kadar uzayabiliyor.

Dengeyi Kurmak: Politika Seçenekleri

Gelirler politikasının ikilemini ortadan kaldıracak sihirli bir formül bulunmuyor. Ücretleri enflasyonun çok altında tutmak, iç talebi soğutarak dezenflasyona katkı verse de hane halkı refahını ve nihai tüketimi kalıcı biçimde zedeleyebilir; bu da büyüme hedeflerini tehlikeye atar. Öte yandan, enflasyonun üzerinde gerçekleşen ücret artışları reel gelirleri korusa da talep baskısını besler ve merkez bankasının faiz indirim patikasını uzatır. Dünya Bankası'nın Türkiye Makroekonomik İzleme raporu, dezenflasyonun sürdürülebilir olması için ücret artışlarının verimlilik kazanımlarıyla eşgüdümlü yürütülmesi gerektiğinin altını çiziyor. BM ise 2026 büyümesini yüzde 3,9 ve enflasyonu yüzde 22,4 olarak öngörüyor; bu senaryo, ücret-fiyat sarmalının kontrol altında tutulabildiği, ılımlı bir dengeye işaret ediyor.

Yatırımcı Perspektifi: İzlenecek Göstergeler

Portföy yöneticileri ve hazine analistleri açısından gelirler politikasının izini sürmek, aylık TÜFE açıklamalarının çok ötesine geçmeyi gerektiriyor. Hizmetler alt endeksindeki ücret yansıması, perakende satış hacmi değişimleri, reel birim işgücü maliyeti serisi ve kredi büyümesinin yönü, dezenflasyon patikasının sağlıklı yürüyüp yürümediğini gösteren önde gelen göstergeler arasında öne çıkıyor. TCMB'nin yüzde 12 civarında konumlandırdığı 2026 yıl sonu hedefine ulaşılabilmesi için ücret artışlarının ikinci çeyrekten itibaren tek haneli reel artışa yakınsayor olması, piyasanın giderek daha fazla fiyatlamaya başladığı temel senaryo haline geliyor.

■ MİZAN HABER