Harita Yeniden Çiziliyor: 2026'da Özel Sabit Yatırımda Öne Çıkan İller

Türkiye'nin 26 bölgesel kalkınma ajansının yönetim kurullarında Mayıs ayı kapandığında masada bekleyen dosyaların ortaklaştığı tek bir tablo vardı: 2 Mart ile 15 Mayıs 2026 tarihleri arasında açık kalan Yerel Kalkınma Hamlesi çağrısı, yalnızca iki buçay ayda her il için özel olarak tanımlanmış dört yatırım konusuna odaklanan yüzlerce başvuruyu bünyesinde topladı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı verilerine dayanan ön tablolar, özel sabit yatırım çekişinde coğrafyayı kökten yeniden şekillendiren bir eğilimi gözler önüne seriyor.

Sistemin Mimarisi: İle Özel Konu Listeleri

2025 yılı sonunda 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile köklü bir dönüşüm geçiren teşvik çerçevesi, 2026 itibarıyla her ilin dört ayrı öncelikli yatırım konusunu doğrudan Bakanlık koordinasyonunda belirlemesini öngörüyor. Hedef, genel geçer sektörel desteklerin yarattığı coğrafi yığılmanın önüne geçmek; orta ve doğu illerinin atıl kapasitesini harekete geçirmek. Proje başına azami 301 milyon TL faiz veya kar payı desteği, birinci ve ikinci bölge illerinde 15,1 milyon TL, diğer bölgelerde 7,5 milyon TL olarak belirlenen minimum yatırım eşiğiyle birleşince tablo, hem büyük ölçekli sanayi yatırımcıları hem de bölgesel KOBIler için farklı fırsat pencereleri açıyor.

Üretim Havzaları Öne Çıkıyor: Kocaeli, Bursa ve Gaziantep

Ajans raporlarında en yüksek başvuru yoğunluğunun işlendiği iller arasında Kocaeli ilk sıralarda yer alıyor. Bakanlık tarafından kente tahsis edilen konu listesi; elektrikli ve piroteknik yüksek nitelikli cihaz üretimini, raylı sistemler için elastomer bazlı ürünleri, su geri kazanım teknolojilerini ve deprem dayanım sistemleri test altyapısını kapsıyor. Gebze'den Dilovası'na uzanan sanayi koridorunda bu taleple örtüşen yerleşik kapasite, yatırımcıların ilgisini beklenenden hızlı çekti. Bursa'da tablo farklı bir boyut taşıyor: Otomotiv tedarik zincirine entegre tekstil, balistik koruma ürünleri ve membran teknolojileri başlıkları altında kente yönlendirilen yatırımlar, kentin zaten güçlü olduğu orta-yüksek teknoloji ekosistemini derinleştirme amacı taşıyor. Güneyde ise Gaziantep, teknik tekstil ve ileri malzeme üretiminde oluşan yatırım kümesini Yerel Kalkınma Hamlesi desteğiyle genişletme sürecine giriyor. Bakanlık verilerinin henüz kesinleşmemiş toplamları, bu üç ilin Ocak-Mayıs 2026 döneminde teşvik belgesiyle kayıt altına alınan sabit yatırım stoku içinde geçmiş yıllara kıyasla anlamlı pay artışı kaydettiğine işaret ediyor.

Program başvuruları Ocak 2025'te aylık 53,6 milyar TL olan yatırım teşvik belgesi taahhütlerini, 2026'nın ilk çeyreğinde yüzde otuzun üzerinde artırmış durumda.

İstanbul ve Ankara: Yüksek Katma Değer, Düşük Hacim Stratejisi

İki büyük metropol, sabit yatırım hacmi sıralamasında tarihsel ağırlıklarını korurken program çerçevesindeki rolü değişiyor. İstanbul için belirlenen konu listesi yüksek teknoloji, biyoteknoloji ve tasarım merkezli üretimi ön plana taşıyor; bu da bulundukları şehirde çok düşük arazi maliyeti avantajı aramayan, katma değer odaklı yatırımcı profilini çekmeye yönelik bilinçli bir tercih olarak okunabilir. Ajans yetkilileri, söz konusu yapının kentlerdeki yatırım baskısını dağıtmaya yönelik uzun vadeli dengeleme politikasının parçası olduğunu kamuoyuyla paylaştı. Ankara'da ise savunma sanayii tedarik zinciri, yazılım ve ileri malzeme alanlarındaki yatırım taahhütleri belirleyici olmayı sürdürüyor.

Anadolu'nun Yükselen İlleri: Konya ve TR33 Bölgesi

Konya, 2026 çağrısında demiryolu araçları ve pantograftan akıllı tarım makinelerine, savunma sanayii aksam üretiminden motorlu taşıt parçalarına uzanan geniş bir yatırım penceresiyle bölge içinde ayrışıyor. Ajansın derlediği başvuru profili; Anadolu'daki orta büyüklükteki üreticilerin düşük birim maliyet ile güçlü iç talep kombinasyonunu verimlilik artırıcı yatırımlara dönüştürme iştahını yansıtıyor. TR33 Bölgesi olarak adlandırılan Afyonkarahisar, Kütahya, Manisa ve Uşak ekseninde ise 2025 çağrısından devreden eğilim süruyor: Bölgede desteklenen 13 proje kapsamında 6 milyar TL tutarında yatırımın hayata geçmesi ve yaklaşık 753 kişilik ilave istihdamın oluşturulması planlanıyor. Kuzeyde Kastamonu, Çankırı ve Sinop üçgenini kapsayan KUZKA bölgesinde ise benzer büyüklükte bir yatırım paketinin yaklaşık 540 yeni iş yaratması hedefleniyor.

Yapısal Soru: Coğrafi Dağılım Kalıcı mı?

TEPAV'ın yakın dönem değerlendirmeleri ile TOBB'un 2024 tarihli ekonomik raporu, Türkiye'nin bölgesel kalkınma sorununu henüz tam anlamıyla çözmediğinin altını çiziyor. Şu an gözlemlenen tabloda konuya özgü teşvik yapısı ve il bazlı çağrı mekanizması yatırım haritasını karıştırmaya başlıyor; ancak altyapı kapasitesi, nitelikli işgücü havuzu ve lojistik erişim gibi değişkenler sanayi yatırımcısının kararında belirleyici olmayı sürdürüyor. Analistler, çerçevenin kalıcı bir dönüşüm yaratıp yaratmayacağının, 2026 çağrısı kapsamında başvurusu onaylanan projelerin ne kadarının fiilen tamamlandığı ve bölgede kaldığı sorusunun yanıtına bağlı olduğunu vurguluyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın 2026 yılı sonu için açıklaması beklenen yatırım teşvik istatistikleri bülteni, bu tablonun netleşmesinde kritik bir ölçüt sunacak.

■ MİZAN HABER